vakıf dernek hukuku avukatı

Vakıf – Dernek Hukuku Avukatı

Vakıf ve dernekler, hukuki işlerin çok yoğun olduğu kuruluşlardır. Bunların önemli bir kısmı, hukuki yardım olmaksızın halledilemeyen işlerdir. Çeşitli amaçlarla bunları kurmak, yönetmek veya üye olmak mümkün. Yazımızda, vakıf ve dernek faaliyetlerinin amaca uygun ve sağlıklı şekilde sürdürülebilmesi için bu alanda uzmanlaşmış vakıf ve dernek hukuku avukatlarının neler yaptığından bahsedeceğiz.

Bahsettiğimiz kuruluşlar tüzel kişiliği olan kuruluşlardır. Genel olarak vakıflar mal varlığı topluluğu, dernekler ise kişi topluluğu olsa da bugün iç içe geçmiş bir durum söz konusu. Bu nedenle hukuki çerçevenin de iyi çizilmesi gerekiyor.

Vakıf ve derneklerin, işleyişlerini sağlıklı bir şekilde sürdürebilmesi için hukuki yardım alması gereklidir. Ancak bunun yanında konu hakkında genel bir bilgi sahibi olmaları da önemlidir. Aşağıda sivil toplum kuruluşu olan tüzel kişiler için hukuki danışmanlık işleri ile ilgili genel bilgilendirmeler yapacağız.

Vakıf ve Dernek Mevzuatı Genel Olarak Ne Diyor?

Bu meselede temel kanuni düzenleme 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu madde 47 ve devamı hükümleridir. Bununla birlikte dernek ve vakıflar için ayrı yönetmelikler vardır. Bu konuda mevzuatta yer alan bazı hukuki meseleleri başlıkları ile izah etmekte fayda görüyoruz, çünkü bunlar aynı zamanda vakıf – dernek avukatının faaliyet alanları hakkında fikir verecektir. 

Konunun ayrıntısına burada girmiyoruz, yazıyı çok uzatmış oluruz. Ancak genel olarak vakıf dernek işlerinde şu hukuki meselelerle karşılaşılır:

  • Tüzel kişiliğin (ister dernek olsun ister vakıf) hukuki metinlerinde amacı yer alır. Bu amaç, basit bir beyandan ibaret değil. Tüzel kişiliğin sahip olacağı bazı haklar bu amaca göre belirlenir. Bu amaç bazen öyledir ki vakfın veya derneğin kapanmasına neden olabilir.
  • Tüzel kişiler hukuki işlemlerini hak ehliyeti ve fiil ehliyeti doğrultusunda gerçekleştirir. Burada kuruluş ve faaliyet belgelerinin kanuna uygun olması gereklidir.
  • Tüzel kişilerin cezai sorumluluğu olmaz. Ancak bunlara ilişkin bir takım güvenlik tedbiri uygulamaları söz konusudur. Bir tüzel kişi adına onun organları işlem yapabilir. Bu organların davranışları tüzel kişiyi borç altına sokabilir veya hak sahibi yapabilir.
  • Tüzel kişilik sona erdiğinde tasfiye işlemleri çok özenli bir çalışma gerektirir. Bu durumlarda hak kaybı olma ihtimalini en aza indirmek gerekir. 
  • Derneklerin kuruluşunda beyan usulü vardır. Yani bunları kurmak için izin almaya gerek yoktur. Ancak gene de bir takım zorunlu belgeler gereklidir. Bunların hukuka uygun olmadığı durumlarda derneğin kapatılması söz konusu olur.
  • Derneklerin tüzükleri vardır. Bu tüzüklerde ne eksik ne de fazla hüküm yer almalıdır. İleride ortaya çıkacak olası hukuki ihtilaflar gözetilerek tüzüklerin hazırlanması gerekiyor.
  • Derneklerin ilk kurulduktan sonra ilk 6 ay içinde ve sonrasında belirli aralıklarla genel kurul toplantısı yapması gerekir. Bunlar gibi kuruluşlarda bir çok toplantı yapılır ancak bunların hukuki zeminde prosedüre uygun yapılması gerekir.
  • Derneklere üye olunabilir ancak vakıflarda üyelik söz konusu olmaz. Derneğe üye olma şartları kanunda yer alıyor. Aynı şekilde üyeliğin sona ermesi de mevzuatta kural altına alınmıştır. Ayrıca bu kuruluşların yöneticileri, muhatap oldukları kişilerin verilerini işlerken KVKK kurallarına uygun hareket etmelidirler.
  • Derneklerde toplantı usulü, seçim şekli, organların türü vs. çoğu zaman her derneğin kendi başına belirlediği hususlardır. Ancak olası bir hukuki problemde kanunda aranan unsurların varlığına bakılır. Bu nedenle tüzel kişilerin, kendi istedikleri düzen ile kanunda yer alan unsurları, içiçe geçmiş şekilde ayarlaması gerekiyor
  • Bu kuruşlar içerisinde alınan kararlara karşı itiraz etmek hatta dava açmak bile mümkün. Bu şekilde kararların iptali sağlanabiliyor. Tüm bunlar tüzel kişi faaliyetlerinin kanuni düzene uygun oluşturulması ile ilgilidir.
  • Benzer şekilde dernek içinde denetim mekanizması oluşturmak da mümkün. Hatta çoğu zaman kanuni bir yükümlülük olarak karşımıza çıkar.
  • Uluslararası alanda faaliyet gösterecek dernekler için kanun ayrıca bazı hak ve yükümlülükler öngörüyor. Uluslararası alanda temasları olan tüzel kişi kuruluşlar bunları da gözetmek durumundandır.
  • Birden fazla derneğin birlikte üst kuruluşlar kurması da yaygın bir usuldür. Gene mevzuatta buna ilişkin hükümler de yer alıyor. Bu anlamda federasyon ve konfederasyonların çok yoğun bir hukuki faaliyet alanından bahsedebiliriz.
  • Vakıfların kuruluşu derneklere göre biraz daha karmaşıktır. Derneklerde beyan usulü varken vakıflarda tescil usulü vardır.
  • Vakıf senetleri, vakfın en önemli hukuki metnidir. Bu metindeki noksanlıklar ciddi problem doğurabilir. Ayrıca vakıfla ilgili bazı hak ve yükümlülükler için vakıf senedinde değişiklik yapılması gerekebilir. Uygulamada vakıflarla ilgili hukuki uyuşmazlıklar derneklere nazaran daha çok mahkemeye taşınır.
  • Vakıflara ilişkin hukuki düzenlemeler daha çok malvarlığının yönetimine ilişkindir. Derneklerde olduğu gibi vakıflarda da yönetim, denetim, sona erme, tasfiye vs. kurallar mevzuatta ayrıntılı olarak düzenleniyor.

Buraya kadar değindiğimiz hususlar Türk Medeni Kanununda yer alan temel düzenlemelerdir. Bunların haricinde iki de temel yönetmeliğimiz var. Bunlardan birincisi Dernekler Yönetmeliği. Dernekler, bu yönetmeliğe tabidir ve genellikle şu hukuki işlemler ile karşı karşıya kalınır:

  • Dernek kuruluş bildirimi nasıl olmalıdır, bu bildirim ve tüzük hangi kurallar çerçevesinde incelenir, şube nasıl açılır, şubelerin hukuki konumu nedir
  • Kuruluşun adı konulurken bazı özel adlara nasıl sahip olunur
  • Federasyon ve konfederasyon nasıl kurulur, gerekli belgeler nelerdir
  • Genel kurul toplantısı ne zaman nasıl yapılır, karar almanın hukuki rejimi nasıldır, toplantı çağrı usulü nedir, şube genel kurul toplantıları ne şekilde yapılacaktır
  • Derneklerin yardım alma ile ilgili hukuki hak ve yükümlülükleri nelerdir, yurt dışından alınacak yardımlar için ne tür hükümler vardır.
  • Derneklerin uluslararası faaliyetleri ne şekilde gerçekleştirilir
  • Yabancı derneklerin Türkiye’deki faaliyetleri nasıl olur
  • Derneklerin tutması gereken defterler nelerdir ve bunların tutulmasında ne gibi yükümlülükler vardır
  • Derneklerin gelir ve gider usulü ne şekilde sağlanır
  • Kamu yararına çalışan dernek nasıl olunur, şartları nelerdir, hangi hükümlere tabidir, başvuru ve gerekli belgeler nelerdir
  • Lokan ve sandık işlemleri
  • Beyanname ve dernek kütüğü ile tasfiye hükümleri
  • Derneklerin kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği yapma imkanı
  • Platform kurma ve yurt açma 
  • Yardım toplama faaliyeti nasıl olur

Bunların haricinde vakıflar için Vakıflar Yönetmeliği vardır. Bu yönetmeliğe göre faaliyet gösteren vakıflar genellikle şu hukuki işler ile karşı karşıya kalır:

  • Vakıf kuruluşu nasıl yapılır, resmi senetle kuruluş ve ölüme bağlı tasarrufla kuruluşun özellikleri
  • Vakfın tescili ve mahkeme işlemleri nasıl olur
  • Mal ve hakların vakıf tüzel kişiliğine geçirilmesi nasıl gerçekleştirilir
  • Malların yönetimi nasıl olur
  • Vakfın idaresi hangi hükümlere göre yapılır ve idarede yapılacak değişiklikler nasıl yapılır
  • Vakfın sona erme işlemi ve mal varlığının akıbeti ne olur
  • Vakıfların beyanname verme yükümlülüğü nedir ve nasıl yapılır
  • Vakıflara yapılan bağışlar hangi hükümlere tabidir, denetim nasıl olur
  • Vakıfların zorunlu ve ihtiyari organları nelerdir ve nasıl çalışmak zorundadırlar
  • Hayrat taşınmazların tahsisi ve kullanımı
  • Aşevi, muhtaç aylığı, eğitim yardımı, fakir ve garip hastalara tedavi yardımı gibi hususların kanuni rejimi 

Vakıf ve Dernek Avukatı Neler Yapar?

Yukarıda vakıf ve dernek ile ilgili süreçte ne gibi hukuki meselelerle karşılaşılabileceğinden bahsettik. Belirtmemiz gerekir ki bunlar temel başlıklardır. Bunlar da kendi içerisinde başka hukuki problemler doğurabilir. Bu nedenle bir vakıf – dernek avukatının en baştaki işi, ortaya çıkan ve beklenmeyen hukuki problemlere anlık çözüm üretmektir. 

Bunun haricinde vakıf ve dernek hukuku alanında çalışan avukatların genel olarak şu konularda hukuki yardım sağladığını söyleyebiliriz:

  • Bu tüzel kişilerin kuruluşu sürecinde gerekli hukuki işlemlerin yapılması
  • Gerekli izinlerin alınması ve bildirimlerin yapılması
  • Dernek yönetim kurulu seçimi ve genel kurul toplantılarının hukuki zeminde organize edilmesi
  • Dernek olağanüstü genel kurul toplantılarının hukuki zemininin oluşturulması
  • Diğer organların hukuki işleyişinin oluşturulması ve denetim mekanizmasının kurulması
  • Bu kuruluşların gayrimenkul ve taşınır alım – satımı ve tescili gibi işlemlerinin takip edilmesi
  • Dernek tüzüğü, vakıf senedi gibi hukuki metinlerin hazırlanması ve değiştirilmesi
  • Vakıf ve derneklerin üçüncü kişilerle arasındaki sözleşmelerin hazırlanması ve denetlenmesi
  • Tüzel kişilik defterlerinin düzenli takibi
  • Dernek ve vakıfların ilişkili oldukları ceza davaları ve tazminat davaları dahil tüm davaların takibi
  • Dernek ve vakıfların kamu kurumları ile arasındaki hukuki ilişki ve yazışmaların gerçekleştirilmesi
  • Vakıflar Genel Müdürlüğü ile vakıf arasındaki hukuki münasebetin sağlanması
  • Vakıf ve derneklerin yatırımları ile ilgili hukuki işlemlerin yapılması
  • Dernek ve vakfın son bulması halinde tasfiye sürecinin takip edilmesi

Bu saydıklarımız, uygulamada vakıf dernek avukatlarının vakıf ve derneklere sağlandığı hukuki danışmanlığın genel başlıklarıdır. Bunların haricinde ortaya çıkacak her türlü hukuki probleme yönelik çözüm üretmek de gene bu alanda çalışan avukatların görevidir.

Vakıf ve Dernek İşlerinde Vekalet

Hukuki yardım çoğu zaman vekalet ile gerçekleştirilir. Bir avukat temsili, ona noterden verilecek olan vekalet ile sağlanır. Özellikle dava takibi vs. işlemlerde vekalet verilmesi gerekir. Ancak danışmanlık, sözleşme hazırlama gibi işlemlerde vekalet gerekmeyebilir. Tabi yukarıda saydığımız şekilde kapsamlı bir avukatlık hizmeti muhakkak vekaletname ile yapılabilen bir işlem olur.

Vakıf ve dernek işleri ile ilgili hukuki işlemlerin bir kısmı için özel olarak o konuda verilmiş vekaletnameye (özel vekaletnameye) ihtiyaç duyulur. Bazı hukuki işlemler içinse sadece genel vekaletname yeterli olur. Bunların her ikisi de noterlerde düzenlenen metinlerdir. Bu nedene dernek-vakıf avukatına vekaletname verirken özellikle yapılacak işe uygun olmasına dikkat edilir.

Vakıf ve Dernek ile İlgili Konularda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yukarıda vakıf ve dernek hukuku alanında çalışan avukatların faaliyetlerinden ve vakıf ve derneklerin hukuki işlerinden genel hatları ile bahsettik. Dernek ve vakıflarla ilgili kanuni prosedür ve yükümlülükler gereksiz külfet gibi görünse de aslında bu kurallara somut olaya göre uyulduğu zaman dernek ve vakıf için koruyucu özellik taşır. Yani kısa vadede bu düzenin zorluğunu yaşamak uzun vadede istikrar getirir. Hukuki yardımın en önemli özelliği de budur. 

Hukuki işlemler sürekli olarak kendi içinde başka hukuki meseleler doğurur. Dolayısıyla süreç yalnızca kanunda yazan sıralı birkaç hukuki rejimden ibaret değildir. Neredeyse tüm mevzuatta vakıf ve dernek işlerine etki edecek hükümler bulunabilir. Bu bakımdan vakıf – dernek avukatı yardımı almak her zaman en sağlıklısı olacaktır.

Bu makale faydalı mıydı?