kasten öldürmeye teşebbüs

Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçu

Kasten Öldürmeye Teşebbüs Nedir?

Bir kişinin hayatına kastedildiği ve ölüm gerçekleştiği zaman TCK 81 anlamında kasten öldürme suçu söz konusu olur. Bazı durumlarda ölüm neticesi gerçekleşmez. Bu durumda kasten öldürmeye teşebbüsten bahsederiz. Bazı durumlarda ise kişi yaralama kastı ile hareket eder, ancak fiilinin ağırlığı dolayısıyla hakkında açılan iddianame kasten öldürmeye teşebbüs suçunu içerir. Bunlar arasında ince bir çizgi vardır. Ancak sonuçları ve yargılaması itibariyle büyük farklar vardır.

Yazımızda kasten öldürmeye teşebbüs suçu ile ilgili olarak; suçun cezası, yargılama usulü, unsurları, teşebbüse ilişkin genel kurallar, cezanın artırılacağı ve azaltılacağı haller, kasten öldürmeye teşebbüs suçunda mahkemenin verebileceği kararlar, yargılama süresince tutuklama ve diğer tedbirlere ilişkin ihtimaller ve özelliklere değindik. Konunun önemine binaen yazının dikkatlice okunmasını tavsiye ediyoruz.

Bir suça teşebbüs, ancak neticeli suçlar için mümkündür. Yani öldürme suçu gibi, yaralama suçu gibi bir neticesi olan suçlara teşebbüs edilir. Ancak sadece hareketin gerçekleşmesi ile oluşan suçlara (tehdit gibi) teşebbüs etmek mümkün değildir. Kasten öldürme suçu TCK madde 81 düzenlemesinde yer almıştır. Kasten Öldürmeye teşebbüs için teşebbüse ilişkin genel hükümler uygulanır. Teşebbüse ilişkin düzenlemeler Türk Ceza Kanunu madde 35 düzenlemesinde yer almıştır. Öncelikle suça teşebbüse ilişkin genel kurallardan bahsedeceğiz. Çünkü kasten öldürmeye teşebbüs suçunda faile bu kurallar uygulanır.

Suça Teşebbüs ve Verilecek Olan Ceza

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi yalnızca yarım kalabilecek suçlara teşebbüs edilebilir. Kasten öldürme, teşebbüse uygun bir suçtur. Türk Ceza Kanunu madde 35 düzenlemesine göre bir suça teşebbüsün bazı şartları vardır. Bu şartlar oluşmadığı taktirde kişinin teşebbüsten ötürü cezalandırılması mümkün olmaz. Bu şartları şu şekilde sıralamamız mümkündür:

  • Öncelikle failin o suçun neticesine ilişkin kastı olması gerekir. Yani bir kişinin kasten öldürmeden ötürü cezalandırılabilecekti için öldürme amacı ile hareket ediyor olması gerekir. Ancak kişinin amacının ne olduğu o kişiye sorularak belirlenmez. Genel geçer psikolojik kurallara göre kişinin fiilleri değerlendirilir. Kasten yaralama ile öldürmeye teşebbüs arasındaki fark da genellikle buradan gelir.
  • Failin gerçekleştirdiği fiiller, kasten öldürmeye elverişli fiiller olmalıdır. Yani tek başına öldürmeye yetmeyecek bir fiil işleyen kişi öldürmeye teşebbüsten ötürü cezalandırılamaz.
  • Kişinin öldürme kastıyla, öldürmeye elverişli hareketlerin icrasına doğrudan doğruya başlamış olmalıdır.
  • Fail, suçun neticesini, elinde olmayan nedenlerle gerçekleştirememiş olmalıdır. Yani suçun icra hareketlerini elinde olmayan nedenlerle bırakmış olmalıdır. Yani birileri araya girmişse, polis gelip yetişmişse veya failin başına bir şey gelmişse ve bu benzeri olaylarda failin elinde olmayan nedenlerle netice gerçekleşmemiş olur.

Bu şartlar eğer bir suç fiili için gerçekleşirse o zaman o kişi suça teşebbüsten sorumlu tutulur. Suçun teşebbüs aşamasında kalması esasen cezanın indirileceği anlamına gelir. Teşebbüs halinde uygulanacak cezalar ise şu şekildedir:

  • Eğer suçun temel şeklinin cezası ağırlaştırılmış müebbet cezası ise 13 yıl ile 20 yıl arasında değişen hapis cezasına hükmedilir.
  • Eğer suçun cezası müebbet hapis cezası ise 9 yıl ile 15 yıl arasında değişen hapis cezasına hükmedilir.
  • Suçun cezası müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet değilse o suçun cezası ¼’ü ile ¾’ü arasında değişen oranda indirilir.

Burada cezanın alt sınırdan veya üst sınırdan verilmesini belirleyen unsur, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığıdır. Şimdi kasten öldürme suçu ile teşebbüs hükümlerini birleştirerek kasten öldürmeye teşebbüs cezasını açıklayacağız.

Kasten Adam Öldürmeye Teşebbüs Cezası

Kasten öldürme suçunun temel cezası TCK madde 81 düzenlemesinde müebbet hapis cezası olarak yer almıştır. Buna bağlı olarak eğer mahkeme kasten öldürmeye teşebbüsün gerçekleştiğine hükmederek verilecek olan temel ceza 9 yıl ile 15 yıl arasında değişecektir. Tabi bu temel cezaya, artırıcı veya azaltıcı birçok unsur etki edecektir.

TCK 82 düzenlemesinde ise kasten öldürme suçunun cezayı artırıcı nitelikli halleri yer almıştır. Bu hallerde ağırlaştırılmış müebbet cezasına hükmedilir. Ancak bu nitelikli hallere kasten öldürmeye teşebbüs cezası 13 yıl ile 20 yıl arasında değişen hapis cezası olur. Gene buna da artırıcı veya azaltıcı etki edecek unsurlar söz konusu olabilir. Kasten öldürme suçunda cezayı artırıcı nitelikli hallere aşağıda ayrı bir başlık altında ayrıntılı olarak değineceğiz.

TCK 83 düzenlemesinde kasten öldürme suçunun ihmali davranışla işlenmesi düzenlenmiştir. Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine teşebbüs etmek de mümkündür. Bu suçun ihmali davranışla işlenmesi durumunda iki türlü ceza verilir. Buna göre;

  • Eğer ihmali davranışla öldürme, suçun temel şekli ise yani normal bir öldürme ise müebbet hapis cezası değil, 15 yıl ile 20 yıl arası hapis cezası söz konusu olur. Buna göre eğer suçun temel şeklinin ihmali davranışla işlenmesine teşebbüs söz konusu ise 3 yıl ile 15 yıl arasında değişen bir hapis cezası söz konusu olur.
  • Eğer ihmali davranışla öldürme, suçun cezayı artırıcı nitelikli şekli ise ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine 20 yıl ile 25 yıl arası hapis cezası söz konusu olur. Buna göre eğer suçun ağırlaştırılmış şeklinin ihmali davranışla işlenmesine teşebbüs söz konusu ise 5 yıl ile 19 yıl arasında değişen bir hapis cezası söz konusu olur.
  • İhmali davranışla öldürme, suçun temel şeklinin diğer hallerine tekabül etmişse 10 yıl ile 15 yıl arasında hapis cezasına hükmolunur. Burada aslında taksirle öldürme ve cezayı azaltan diğer durumlardan bahsedilmektedir. Bu durumlarda teşebbüs söz konusu ise 3 yıl ile 12 yıl arasında değişen hapis cezası söz konusu olur. Kasten öldürmenin ihmali davranışla nasıl izlenebileceğine ve şartlarına aşağıda değineceğiz.

Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçunda İhtimalli Cezalar

Kasten Öldürmeye Teşebbüs Cezası
Basit Öldürmeye Teşebbüs Halinde Somut olayın özelliklerine göre 9 yıl ile 15 yıl arasında değişiyor
Nitelikli Öldürmeye Teşebbüs Halinde Somut olayın özelliklerine göre 13 yıl ile 20 yıl arasında değişiyor
Basit Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesine Teşebbüs Halinde Somut olayın özelliklerine göre 3 yıl ile 15 yıl arasında değişiyor
Nitelikli Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi Halinde Somut olayın özelliklerine göre 5 yıl ile 19 yıl arasında değişiyor
Diğer İhmali Öldürmeye Teşebbüs Hallerinde Somut olayın özelliklerine göre 3 yıl ile 12 yıl arasında değişiyor
Not: Bu tabloda yer alan kasten adam öldürmeye teşebbüs cezası, kanunda öngörülen cezalardır. Bu miktarlara birçok unsur artırıcı veya azaltıcı etki edebilmektedir. Bu nedenle mahkeme direk bu cezaları verecekmiş gibi algılanmamalıdır.

Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesine Teşebbüs

Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenebilmesi için kişinin ihmalden öldürdüğü kişiye karşı belirli bir icra davranışta bulunma yükümlülüğü olmalıdır. Yani yolda yaralanmış bir kişiye karşı onu kurtarma yükümlülüğü kimseye yüklenemez. Yahut denizde boğulan kişiyi kimse kurtarmak için girmek zorunda değildir. Ancak cankurtaran kurtarma için denize girmez ise ihmali davranışla öldürme suçunu işlemiş olur. Bir anne, bebeğini bilerek emzirmezse ve o bebek ölürse ihmali davranışla öldürme suçu işlenmiş olur. Eğer bebek ölmezse veya denizdeki kişi ölmezse kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine teşebbüs söz konusu olur.

Yani bir kişinin sözleşmeden kaynaklanan veya kanundan kaynaklanan bir yükümlülüğü olmalı ki o kişi ihmali davranıştan sorumlu tutulabilsin. Bununla birlikte o kişi eğer ölüm tehlikesine yol açmışsa gene kurtarma (icra davranışta bulunma) yükümlülüğü altındadır. Örneğin bir kişiye arabasıyla çarpan kişi, yaralıyı hastaneye götürmekle yükümlüdür. Eğer bilerek götürmez ve onu ölüme terk ederse kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesinden sorumlu tutulur. Anlaşılacağı üzere bu duruma teşebbüs de mümkündür.

Kasten Öldürmeye Teşebbüs ile Kasten Yaralama Arasındaki Fark

Uygulamada öldürmeye teşebbüs ile ilgili başlayan yargılamanın yaralamaya dönüştüğü veya yaralama ile başlayan davanın öldürmeye teşebbüse dönüştüğü görülmektedir. Bunun nedeni yargılamaya geçilmeden önce savcının farklı suç tip tespit etmiş olmasıdır. Zaten yargılama yapılmadan failin işlediği suç tam olarak tespit edilemez.

Kişinin kasten öldürmeye teşebbüs mü yoksa nitelikli yaralama suçunu mu işlediği, neye kastettiğine göre belirlenir. Öldürme amacı olmayan kişi öldürmeye teşebbüsten yargılanamaz. Uygulamada bu şekilde başlayan yargılamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama veya kasten yaralamaya döndüğü görülmektedir. Bu suçların cezaları çoğu zaman öldürmeye teşebbüsten daha az olmaktadır.

Failin hangi suça kastetmiş olduğu, olağan insani ilişkilere ve normal bir insanın psikolojisine göre belirlenir. Dolayısıyla durumun tespiti adına yapılacak iddia ve savunmanın hukuki zeminde doğru bir şekilde yapılması gerekir.

Kasten Öldürmenin Nitelikli Hallerine Teşebbüs

Kasten adam öldürme suçunun nitelikli halleri Türk Ceza Kanunu madde 82 hükmünde yer almıştır. Bu hallere teşebbüs etmek de mümkündür Bu hallere teşebbüs edildiği zaman verilecek olan ceza, yukarıda da ayrıntılı olarak değindiğimiz üzere, 13 yıl ile 20 yıl arasında değişen hapis cezasıdır. Tabi olayda cezayı hafifletici haller bulunduğu taktirde bu ceza indirilebilir. Kasten öldürme suçunun cezayı artırıcı nitelikli halleri şu şekilde sıralanabilir:

  • Suçun tasarlanarak işlenmesi
  • Suçun canavarca hisle işlenmesi
  • Suçun eziyet çektirerek işlenmesi
  • Suçun yangın çıkararak, su baskını yaparak, tahrip veya bombalama yaparak, nükleer – biyolojik – kimyasal silah kullanarak işlenmesi
  • Suçun üstsoyu veya altsoya karşı işlenmesi
  • Suçun eşe veya kardeşe karşı işlenmesi
  • Suçun çocuğa karşı işlenmesi
  • Suçun beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kişiye karşı işlenmesi
  • Suçun gebe olduğu bilinen kişiye karşı işlenmesi
  • Suçun kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle işlenmesi
  • Suçun başka bir suçu gizlemek veya delillerini yok etmek amacıyla işlenmesi
  • Suçun başka bir suçun işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla veya başka bir suçtan ötürü yakalanmamak amacıyla işlenmesi
  • Suçun, başka bir suçu işleyememekten duyulan infialler işlenmesi
  • Suçun kan gütme veya töre saikiyle işlenmesi

Kasten öldürme suçunun tasarlanarak işlenmesi, nitelikli bir plan yaparak bir kişinin öldürülmesi anlamına gelir. Buna teşebbüs edilmesi mümkündür. Tasarlama durumunda failin haksız tahrik indirimi alıp almayacağı tartışmalı bir durumdur. Somut olayın özelliklerine göre bir savunma yapılmalıdır.

Canavarca his, eziyet çektirilmese de o hisleri taşıma anlamına gelir. Bunun fiiliyata dökülmüş hali de eziyet çektirmedir. Bu hallere teşebbüs etmek de mümkündür.

Altsoy; kişinin çocukları, torunları, onların da çocukları diye aşağıya doğru giden silsiledir. Üstsoy da bunun yukarı doğru giden, anne baba, nene dede halidir. Bu kişilere, eşe yahut kardeşe karşı işlenen öldürmeye teşebbüs suçunda cezayı artırıcı nitelikli hal vardır. Bir kamu görevlisini, görevi nedeniyle öldürmeye çalışmak da cezayı artırıcı nitelikli hale girer.

Kan gütme saiki bir kişinin bireysel olarak bir yakınına yönelik olan öldürme fiiline karşı intikam alma hırsı ile faile veya bir yakınına karşı öldürme fiilini işlemesi halinde söz konusu olur. Burada bireysel bir tutum söz konusudur.

Töre saiki ise bir gruba veya aileye mensup olan bir kişinin öldürülmesi sonucunda o grubun üyelerinden birisinin, failin mensup olduğu bir gruptan veya aileden birisini öldürmesi halinde söz konusu olur. Burada bireysel bir eylem değil, mensubiyete dayalı bir eylem söz konusudur. Töre saki ve kan gütme saiki ile adam öldürmeye teşebbüs eden kişi de suçun nitelikli halini işlemiş olur.

Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçu ile Benzeri Diğer Suçlar Arasındaki Farklar ve Cezaları

TCK Cezası Şikayet ve Zamanaşımı
Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçu TCK m. 81 ve TCK m. 35 Somut olayın özelliklerine göre 3 yıl ile 20 yıl arasında değişiyor Takibi şikayete bağlı değil
Kasten Öldürme Suçu TCK m. 81 Somut olayın şartlarına göre 10 yıl ile ağırlaştırılmış müebbet arasında değişiyor Takibi şikayete bağlı değil
Kasten Yaralama Suçu TCK m. 86 Somut olayın özelliklerine göre 4 ay ile 3 yıl arasında değişiyor Basit yaralama şikayete bağlı iken nitelikli yaralama şikayete bağlı değil
Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama TCK m. 87 Somut olayın özelliklerine göre 2 yıl ile 16 yıl arasında değişiyor Takibi şikayete bağlı değil
Not: Bu tabloda yer alan cezalar, kanunda öngörülen cezalardır. Bu miktarlara birçok unsur artırıcı veya azaltıcı etki edebilmektedir. Bu nedenle mahkeme direk bu cezaları verecekmiş gibi algılanmamalıdır

Kasten Öldürmeye Teşebbüsün Unsurları

Kasten öldürmeye teşebbüs suçunda failin öldürme kastı ile hareket ediyor olması şarttır. Eğer fail öldürmek istemiyor ve yalnızca yaralamak amacıyla hareket ediyorsa kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi değil, kasten yaralama suçu oluşur.

Kasten öldürmeye teşebbüs suçu herkes tarafından işlenebilen genel suçlardandır. Bu suçun faili de mağduru da herkes olabilir. Failin veya mağdurun niteliği kimi durumda cezayı artırıcı veya azaltıcı niteliğe sahip olabilir. Örneğin eşe karşı işlenen kasten öldürme suçuna teşebbüste ceza artırılır. Yahut 18 yaşından küçük çocuğun işlediği suçlarda ceza azaltılır veya ceza verilmez. Bunun ayrıntılarına aşağıda nitelikli haller başlığı altında değineceğiz.

Kasten öldürmeye teşebbüs suçu serbest hareketli suçlardandır. Dolayısıyla öldürmeye elverişli her türlü fiilin icrasına başlanması ile bu suç oluşabilir. Fiilin şekli kimi durumda cezayı artırıcı etkiye sahip olabilmektedir. Örneğin eziyet çektirerek işlenen kasten öldürme veya kasten öldürmeye teşebbüs suçunda ceza artırılır.

Kasten öldürmeye teşebbüs suçunda ölüm neticesinin gerçekleşmemiş olması gerekir. Öldürmeye elverişli fiillerin icrasına başlanmış olması gerekir. Öldürme kastı ile hareket eden failin öldürmeye elverişli icra hareketlerini elinde olmayan nedenlerle bırakmış olması gerekir.

Şikayet ve Şikayetten Vazgeçme

Kasten öldürmeye teşebbüs suçu şikayete bağlı olmayan suçlardan olduğu için bu suç ile ilgili yapılacak bildirimler şikayet değil ihbar niteliğinde olur. Yani mağdurun veya ailesinin şikayetçi olması gibi bir durum söz konusu olmaz. Dolayısıyla 6 aylık şikayet süresi de söz konusu değildir. Bununla birlikte kasten öldürmeye teşebbüs suçunda uzlaşma görüşmeleri de yapılmaz.

Kasten öldürmeye teşebbüs suçu takibi şikayete bağlı suçlardan olmadığı için bu suçta şikayetten vazgeçme gibi bir durum söz konusu olmaz. Uygulamada kişilerin şikayetten vazgeçme adı altında ‘şikayetçi değilim’ ‘şikayetimi geri alıyorum’ gibi beyanları hukuken sonuç doğurmaz. Yani davanın düşmesine veya soruşturmanın sona ermesine neden olmaz. Ancak mağdur ile anlaşılmış olması mahkeme nezdinde olumlu kanaat uyandırır ve hükümde göz önünde bulundurulur.

Kasten Adam Öldürmeye Teşebbüs Suçunda Tutuklama

Tutuklama ve tutuklamaya ilişkin nedenler Ceza Muhakemesi Kanunu madde 100 hükmü ve devamında yer almıştır. Burada tutuklama nedenleri yer almıştır. Buna göre bir kişinin delil yok etme ihtimali veya kaçma tehlikesi söz konusu ise tutuklama nedenleri var olarak kabul edilir. Ayrıca CMK m. 100/3 hükmünde bazı suçlar katalog olarak yer almıştır. Bu suçlar için tutuklama nedenleri karine olarak var kabul edilir.

Kasten öldürme ve dolayısıyla kasten öldürmeye teşebbüs suçu da bunlardan biridir. Buna bağlı olarak kasten adam öldürmeye teşebbüs suçunda şüpheli veya sanığın tutuklanması söz konusu olabilir. Ancak bu karinenin aksi ispat edilebilir ve tutukluluğa itiraz ederek tutuklama nedenlerinin gerçekleşmediği savunulabilir. Bu konu ile ilgili önemli ayrıntılar için ‘tutukluluğa itiraz’ başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.

Bu Suçta HAGB, Cezanın Ertelenmesi ve Adli Para Cezasına Çevirme

Eğer mahkemenin vereceği ceza hükmü 2 yıl ve altında kalıyorsa mahkeme hükmün sonuç doğurmamasına karar verebilir (HAGB) ve 5 yıl süre tanıyabilir. Bunun için sanığın daha önceden kasıtlı bir suç işlememiş olması gerekir. Bu 5 yıl boyunca sanık tutuklu veya hükümlü olmaz. Bu süreyi kasıtlı bir suça karışmadan geçirirse hiç bu suçu işlememiş olur.

Benzer şekilde daha önce kasıtlı bir suçtan ötürü 3 aydan fazla hüküm giymemiş olan kişi, bir suçtan ötürü 2 yıl ve altında ceza hükmü alırsa mahkeme bunun cezası 1 ile 3 yıl arasında erteleyebilir. Eğer kişi bu süre içerisinde kasıtlı bir suç işlemezse sanki cezası infaz olmuş gibi sonuç doğar.

Ancak belirtmemiz gerekir ki kasten öldürme veya kasten öldürmeye teşebbüs suçlarında mahkemenin vereceği ceza hükmünün 2 yalın altında olması düşük bir ihtimaldir. Ancak cezayı azaltan haller bulunur ve zaten ceza alt sınırdan verilirse bu durum söz konusu olabilir. Kasten öldürmeye teşebbüs suçunda genellikle ya beraat çıkar ya da 2 yılın üzerinde hapis. Bazı durumlarda ise suç yaralama veya neticesi sebebiyle yaralamaya dönüşür.

Eğer mahkemenin ceza hükmü 1 yılın altında ise bu sefer adli para cezasına çevirme söz konusu olabilir. Ancak gene tekrar edecek olursak kasten öldürmeye teşebbüs suçunda 1 yılın altında ceza hükmü verilmesi mümkün değildir. Ancak suç yaralamaya dönüşür ise veya suçun unsurları oluşmamışsa 1 yılın altında ceza veya beraat hükmü söz konusu olabilir.

Yargılamada Ceza Avukatının Önemi

Yukarıda ayrıntılı olarak bahsettiğimiz üzere kasten öldürmeye teşebbüs suçu neredeyse kasten öldürme kadar ciddi bir suçtur. Bu bakımdan üzerine önemle eğilmek gerekir. Ceza muhakemesi, oldukça karmaşık ve teknik bir süreçtir. Bu süreç içerisinde kişilerin Anayasal ve kanuni haklarının ihmal edilme potansiyeli oldukça yüksektir. Bu nedenle ilgili süreç içerisinde tecrübeli bir ağır ceza avukatının hukuki desteğine başvurulmalıdır. Aksi halde haklı iken haksız konuma düşelebilmektedir. O kadar ki bu süreçte yapılan hatalı veya ihmali işlemler, telafisi olmayan sonuçlar doğurabilmektedir. Bu bakımdan tecrübeli bir ceza avukatına başvurmak önem taşır.

Bu makale faydalı mıydı?