Turkuaz kart

Turkuaz Kart Nedir?

Turkuaz kart nedir, nasıl alınır ve ne gibi avantajları vardır soruları sıklıkla sorulmaktadır. Konumuz gerek başvuru süreci gerek uyulması gereken sonuçlar ve gerekse sonuçları bakımından ciddi bir hukuki zemine sahiptir.

Bu yazımızda turkuaz kart nedir sorusu etrafında konunun önemli ayrıntılarına değindik. En çok sorulan soruları yanıtladık. Önemli bir konu olması hasebiyle dikkatli okumanızı öneririz.

Turkuaz Kart Nedir?

Türkiye’ye çeşitli şekilde faydalı olabilecek ve belirli özellikleri taşıyan yabancılara süresiz çalışma ve ikamet izni hakkı veren hatta ilgili yabancının yakınlarına da süresiz ikamet hakkı tanıyan karta turkuaz kart denir.

Turkuaz kart nedir denildiği zaman öne çıkan bazı mevzuat düzenlemeleri vardır. 30007 Resmî Gazete sayılı Turkuaz Kart Yönetmeliği, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve ilgili mahkeme kararları turkuaz kart nedir, nasıl alınır, olası problemler nasıl çözümlenir gibi soruların cevabı için başvurduğumuz en temel unsurlardır.

Belirtmemiz gerekir ki başvuru öncesinde, başvuru sürecinde ve sonrasında dikkat edilmesi gereken önemli ayrıntılar vardır. Basit prosedürle hatalar ciddi hak kaybı yaşatabilir. Bu nedenle deneyimli avukatlardan yardım almak önem taşır.

Turkuaz Kart Sahibinin ve Yakınlarının Hak ve Yükümlülükleri

Burada bahsetmemiz gereken en büyük avantaj süresiz çalışma izni elde etmektir. Turkuaz kart sahibi olan yabancı, süresiz çalışma izninden ötürü elde edilen tüm diğer haklardan da yararlanabilecektir. Dolayısıyla süresiz oturma iznini de elde etmiş olacaktır.

Bunun haricinde Türkiye’de askerlik yapma yükümlülüğü turkuaz kart sahibi yabancılar için geçerli değildir. Yani askerlikten muafiyet söz konusudur. Ancak bu yabancılar Türkiye’deki seçimlere katılamaz, oy kullanamazlar. Bunun haricinde gene bu yabancılar kamu görevlisi olarak çalışamazlar. Yani memur olamazlar.

Turkuaz kart sahibi yabancıların sosyal güvenlikle ilgili önceden elde edilmiş tüm hakları saklı tutulmuştur. Yani bu hakların kullanımı bakımından ilgili mevzuat hükümlerine tabidirler. Gene bu yabancıların; ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticaret, miras, mal edinme vs. konularda Türk vatandaşları ile aynı hükümlere tabi olduklarını söyleyebiliriz.

Ancak belirtmemiz gerekir ki kanunlarda özel olarak bir hakkın kullanımı için Türk vatandaşı olmak şart koşulmuş olabilir. Örneğin avukatlık – eczacılık gibi bazı mesleklerin sadece Türk vatandaşları tarafından yapılabileceği kanunda yazar. Bu tür bir durumda turkuaz kart sahibi yabancılar Türk vatandaşıymış gibi bu haklardan yararlanamaz.

Turkuaz kartın kişiye sağladığı en önemli haklardan biri de Türk vatandaşlığının istisnai yoldan kazanılmasıdır. Türk vatandaşlığı kazanma yolları çok çeşitlidir. Bunlardan istisnai yolla kazanmaya ek olarak bu kart sahipleri de eklenmiştir. Burada ilgili yabancının kamu düzeni ve milli güvenliğe engel teşkil edecek bir durumunun olmaması gerekir.

Turkuaz kart sahibinin yakını ise süresiz ikamet izni hakkına sahip olur. Yani bu kişiler süresiz çalışma izni değil süresiz ikamet izni elde eder. Çalışma izni almak için başka çalışma izni yollarını takip etmelidir.

Turkuaz Kart Kimlere Verilir?

Turkuaz kart nedir sorusu ile birlikte turkuaz kart kimlere verilir sorusu da sıklıkla karşımıza çıkar. Buna göre turkuaz kart alabilecek yabancıları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Eğitim seviyesi, kazancı, mesleki bilgi ve tecrübesi, bilim ve teknolojiye sağladığı katkı vb. özelliklerinden ötürü yüksek nitelikli işgücü olarak kabul edilen yabancılar
  • Yatırım ve ihracat kapasitesi, Türkiye’de sağlayacağı istihdamın genişliği, bilim ve teknolojik alanda yaptığı katkı vb. nitelikleri bakımından yüksek nitelikli yatırımcı olarak kabul edilen yabancılar
  • Bilimsel ve teknolojik ilerlemeye katkısı olan veya bu alanlarda uluslararası seviyede Türkiye menfaatleri açısından önemli çalışma ve araştırmalar yapan bilim insanı veya araştırmacı yabancılar
  • Kültürel, sportif yahut sanat alanlarında uluslararası düzeyde başarı gösteren yabancılar
  • Türkiye’nin yahut Türk kültürünün uluslararası tanınırlığına yahut tanıtımına katkı sağlayan, ülkenin milli menfaatleri doğrultusunda gene uluslararası seviyede faaliyet gösteren yabancılar

DİKKAT: Bu kart yukarıda da bahsettiğimiz üzere ilgili yabancıya ciddi anlamda hak ve imkan tanır. Turkuaz kart başvurusu hukuki zeminde doğru bir gerekçeye dayandırılmalıdır. Hatalı yahut ihmal edilen işlemler hak kaybı yaşatabilir ve bu kayıpların telafisi çok güç olabilir. Sürecin sağlıklı ilerlemesi adına avukat desteği almak yararlı olacaktır.

Turkuaz Kart Şartları

Turkuaz kart şartları aslında genel olarak yazımızda izah ettiğimiz bileşenlerden oluşur. Yabancının öncelikle yukarıda saydığımız özelliklerden en az birine sahip olması gerekir. Bunun haricinde Türk kamu düzeni, milli güvenlik ve genel sağlık açısından tehlike arzetmemesi gerekir.

Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancıların Türkiye’den  yapacakları başvurular için yabancının geçerli bir oturma iznine sahip olması şart değildir.

Bu şartlar sağlandıktan sonra turkuaz kart başvurusu yapılacaktır. Başvuru öncesinde gerekli hukuki zemin hazırlanmalı ve gerekli belgeler toplanmalıdır. Başvuru prosedürüne ve gerekli evraklara aşağıda yer verdik.

Ancak önemle belirtmemiz gerekir ki tüm bu aşamaların hukuki zeminde neredeyse kusursuz olarak tamamlanması gerekir. Bunu sağlamanın en sağlıklı yolu avukat yardımı almaktır.

Turkuaz Kart İçin Gerekli Belgeler

Turkuaz kart başvurusu için genel olarak şu evraklar gerekir:

  • Turkuaz kart başvurusu için dilekçe
  • Turkuaz kart başvurusu yapacak yabancının pasaport veya pasaport yerine geçen belgesinin sureti,
  • Somut olayın şartlarına göre eğer gerekliyse ilgili kamu kurum veya kuruluşundan temin edilen uygunluk belgesi

Yukarıda bu kartı alabilecek olan yabancılardan bahsetmiştik. Bazı özellikleri saydık. İşte bu özelliklere sahip yabancılar bakımından da şu evraklar gereklidir:

  • Nitelikli işgücü kapsamımda kabul edilen yabancılar için diploma, iş kontratı, cv metni, atama veya görevlendirme evrakı, mesleki tecrübeyi, anadili dışında bildiği yabancı dilleri gösteren ve uluslararası kabulü olan evraklar,
  • Nitelikli yatırımcı kapsamında kabul edilen yabancılar için yatırım büyüklüğü, istihdam kapasitesi, ihracat miktarı, ekonomik yeterliliği, çalışma yapılan bölgeyi, çalışma alanını ve yapılan işleri ispat eden araçlar,
  • Bilim insanı yahut araştırmacı olan yabancılar için, diploma, akademik kariyer ve unvanı ispatlayan evrak, geçmişte yaptığı akademik çalışmalar yahut lisans, ticari marka veya patent belgeleri,
  • Kültürel, sanatsal veya sportif faaliyetlerde bulunan yabancılar için ulusal veya uluslararası düzeyde başarılı olunduğuna dair belgeler,
  • Türkiye’nin veya Türk kültürünün tanınırlığına yahut tanıtımına faydalı olan yabancılar için: Turkuaz gönüllüsü olarak uluslararası alanda takip edilen faaliyetlerle ilgili evraklar, fikir ve sanat eserleri, zaman, sürdürülebilirlik, devamlılık ve tesir alanına ilişkin bilgileri içeren ve tanıtım faaliyetlerine ilişkin belgeler
  • Tüm bu saydıklarımız için Genel Müdürlükçe belirlenerek Genel Müdürlük resmi internet sayfasında yayımlanan belgeler.

Genel Müdürlük turkuaz kart başvurusu yapan yabancılar için her bir yabancı grubu için ayrı ayrı gerekli belgeleri belirlemeye, yeni belgeler eklemeye yahut bunları değiştirmeye yetkilidir. Bunun haricinde somut olayın özelliklerine göre farklı farklı evraklar gerekebilir. Eksik evrak olması halinde turkuaz kart başvurusu eksik yapılmış olur. Bu tür durumlarda zamansal ve parasal kayıp yaşamamak adına avukat yardımı almak önemlidir.

Turkuaz Kart Nasıl Alınır?

Turkuaz kart nasıl alınır sorusu sıklıkla sorulmaktadır. Bunun için yukarıda saydığımız şartlar sağlandıktan ve gerekli belgeler toplandıktan sonra geçerli bir turkuaz kart başvurusu yapılmalıdır.

Turkuaz Kart Başvurusu Nereye Yapılır?: Turkuaz kart başvurusu Türkiye içinde sistem üzerinden yapılırken Türkiye dışında hangi ülkede yasal olarak bulunuluyorsa o ülkedeki Türk dış temsilciliklerinden yapılır. Yurt dışından yapılan başvurular doğrudan elektronik sistem üzerinden Türkiye’ye bakanlığa gönderilir.

Turkuaz Kart Başvurusu Nasıl Yapılır?: Başvuru buna özel online bir sistem üzerinden yapılmaktadır. Gerekli evraklar toplanır, başvurunun hukuki gerekçesi oluşturulur ve sistem üzerinden tamamı  gönderilir. Böylece başvuru tamamlanmış olur. Turkuaz kart başvurusu yabancı tarafından bizzat yapılabilir. Bununla birlikte başvuruyu ilgili yabancı adına bu konuda özel olarak yetkilendirdiği avukatı yapabilir. Bu durum ister yurtiçi ister yurtdışı farketmeksizin geçerlidir. Sürecin avukat yardımı ile takip edilmesi önerilir.

Turkuaz Kart Sahibi Yakını İkamet Başvurusu: Turkuaz kart sahibi yakını olarak yapılacak başvuru kural olarak turkuaz kart başvurusu ile aynı anda yapılmalıdır. Kural olarak yukarıda bahsettiğimiz usul gereklidir. Eğer asıl turkuaz kart başvurusu yurtdışından yapılmışsa ve bu başvuruda yakınlara dair gerekli bilgiler yoksa bu durumda ilgili yabancıların Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren 90 gün içerisinde turkuaz kart sahibi yakını başvurusu yapmaları gerekir.

Her ne kadar 90 gün diyorsak da vize veya muafiyet süresi 90 günden önce sona eriyorsa bu durumda 90 günlük üst sınır değil vize veya muafiyet süresinin bitişi esas alınacaktır. Yani bu süre içerisinde turkuaz kart sahibi yakını ikamet izni başvurusunda bulunmak durumundadır.

DİKKAT: Turkuaz kart sahibi yakını derken bu kişinin eşi ve altsoyunu kastetmekteyiz. Başvuru sırasında bu kişilerle arasındaki evlilik veya velayet ilişkisine yahut bakmakla yükümlü olunduğuna dair ispat sunulmalıdır.

Bakanlık söz konusu yabancı ile ilgili olarak bazı kurum ve kuruluşlardan görüş talep edebilir. Bu merciler en geç 15 günlük süre içerisinde görüşlerini bakanlığa bildirirler. Kimi durumda bu mercilerin 15 günlük ek süre aldıkları görülür.

Eğer ilgili kurum veya kuruluş 15 gün içerisinde görüş bildirmez veya ek süre talep etmişse olumlu görüş bildirmiş olarak kabul edilirler. Tabi yabancının milli güvenlik ve kamu düzenine aykırılık halleri bu kuralın istisnasıdır.

Başvuru Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?

Turkuaz kart başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır sorusuna verilecek net bir yanıt yoktur. Mevzuatta azami veya asgari bir zaman gösterilmemiştir. Düzgün takip edilen bir başvuru birkaç ay gibi kuş bir zaman içinde sonuçlanacaktır.

Hatalı yahut ihmali işlemler bu süreyi uzatacak, belki de olumsuz sonuçlanmasına yol açacaktır. Bu nedenle süreç deneyimli avukatlar tarafından takip edildiği zaman zamansal olarak olumlu sonuç doğacaktır.

DİKKAT: Gerek turkuaz kart gerek diğer yabancı işlerinde aslında avukatlık faaliyeti olan bu işlemler bazı danışmanlık firmaları tarafından baştan savma bir şekilde yapılabilmektedir. Bu durum kanuna aykırı olmakla birlikte çoğu zaman ilgili yabancının zarara uğramasına yol açmaktadır. Zira bu firmalar hem somut olaydan hem de sürekli güncellenen mevzuattan uzak taslak belgeler üzerinden kopyala yapıştır başvurular yapar.

Başvurunun Değerlendirilmesi Süreci

Başvurular, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulan puanlama sistemi ile değerlendirilmektedir. Bu sisteme göre yeterli puan almış olan yabancılar turkuaz kart sahibi olabilir.

DİKKAT: Belirtmemiz gerekir ki başlangıçta başvuru yaparken bu puanlama sistemi gözönünde bulundurulmalı, başvuru öncesinde gerekli hukuki zemin oluşturulmalıdır. Aksi halde kişi her ne kadar bu kartı alabileceğini düşünse de puanlama sistemine göre oldukça düşük puanlar alabilir.

Yukarıda turkuaz kart kimlere verilir kısmında bahsettiğimiz özelliklere sahip yabancıların elindeki evraklar bu puanlama sistemine dahil edilmektedir. Gene gerek eğitim gören yabancılar gerek diğer yabancılar için ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş talep edilebilir.

Genel müdürlüğün belirlediği bazı kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibi yabancılar için uygunluk belgesi verebilir. Şunu da unutmamak gerekir ki uygunluk belgesi alınması sadece başvurunun değerlendirilmesinde kanaat uyandıracaktır. Uygunluk belgesi tek başına kişiye bir hak tanımaz.

Puanlama sistemi hukuk sistematiği bakımından oldukça detaylı bir yöntemdir. Bu noktada gerek yerleşik idari teamüller, gerek konuya ilişkin yargı kararları önem taşır. Yukarıda da belirttiğimiz gibi turkuaz kart başvurusu tamamen puanlama sisteminin detayları gözönünde bulundurularak yapılmalıdır.

Turkuaz Kart Başvurusunun Kabul Edilmesi

Turkuaz kart başvurusu kabul edildiği zaman ilk üç yıl geçiş süresi olarak tanımlanır. Bu geçiş süresi içerisinde ilgili yabancının yurtiçi ve yurtdışı faaliyetlerinin takibi için bir uzman görevlendirilir.

Bu uzman yabancının faaliyetlerini ve taahhütlerini yerine getirip getirmediğini inceler ve 12’şer aylık dönemler halinde rapor hazırlar. Turkuaz kart sahibi yabancı, rapor için ihtiyaç duyulan her türlü bilgi ve belgeyi talep edilmesinin üzerine 15 günlük süre içerisinde bakanlığa sunmak durumundadır.

Uzman raporu doğrultusunda bir takım eksiklikler olduğu tespit edilen yabancıya bu eksikliği gidermesi için 3 aylık süre verilir. Bu süre içerisinde eksiklik giderilmezse kartın iptaline karar verilecektir.

Geçiş Süresi Kaydının Kaldırılması: Yukarıda bahsettiğimiz 3 yıllık geçiş süresinin kaldırılması için başvuruda bulunulması gerekir. Sürenin dolmasına 180 gün kala her durumda başvurulmalıdır. Süre dolmadan bu geçiş süresi kaydının sona ermesi talebi yapılmazsa turkuaz kart geçersiz hale gelir.

Nihayetinde yabancı sürenin dolmasına yapın kaydın kaldırılması talebinde bulunur ve artık kart süresiz hale gelir. Bu şekilde yukarıda saydığımız hak ve yükümlülükler artık süresiz olarak yabancı üzerinde sonuç doğurur.

Genel hatları ile anlattığımız bu süreç kendi içinde farklı hukuki detaylar içerebilir. Sürecin sağlıklı bir şekilde sonuçlanabilmesi için deneyimli avukatlarla çalışmak gerekir. Zira başvuru ve sonrası süreç çok aşamalıdır ve bir çok hukuki meseleyi içinde barındırır.

Turkuaz Kart Başvurusunun Reddedilmesi

Yapılan değerlendirmeden sonra yabancının başvurusu reddedilebilir. Genel olarak red nedenleri şunlardır:

  • Bakanlığı  belirlediği değerlendirme ölçütlerini karşılamamak,
  • Uluslararası işgücü politikasına aykırı olmak,
  • Sahte veya aldatıcı bilgi ve belgelerle başvuru yapmak,
  • Yabancı istihdamına ilişkin öne sürülen gerekçenin yeterli görülmemesi,
  • Mevzuata göre sadece Türk vatandaşlarının yapabileceği iş ve meslekler için başvuru yapmak,
  • 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun uyarınca Türkiye’ye girişi yasak olmasına rağmen başvuru yapmak
  • Türk kamu düzeni, güvenliği veya genel sağlık açısından ilgili yabancı için Türkiye’de çalışmasında sakınca görülmüş olması,
  • Türkiye Cumhuriyeti’nin devlet olarak tanımadığı yahut diplomatik münasebet içinde bulunmadığı ülke vatandaşı olmak (Dışişleri Bakanlığının uygundur görüşünün olduğu haller hariçtir)
  • Somut olayın özelliklerine göre gereken süre içinde başvuru yapmamış olmak yahut bazı eksik başvuru hallerinde eksikliğin giderilmesi için verilen ek süre içinde eksikliği gidermemek

Bu hallerde başvuru reddedilecektir. Başvuru öncesinde özellikle bu hallere karşı ön hazırlık yapılmalıdır.

Başvuru Masrafı ve Diğer Masraflar

Turkuaz kart sahibinden çalışma ve oturma iznine ilişkin harçlar alınmaz. Buna bağlı oturma izni alan yakınından da oturma izni harcı alınmaz. Ancak turkuaz kart ve yakını kartı değerli kağıt olarak düzenlendiğinden cüzi miktarlarda değerli kağıt bedeli alınır.

Bunun haricinde süreç içerisinde ufak tefek kağıt-kırtasiye masrafları olacaktır. Ayrıca her somut olay kendi içerisinde farklı hukuki meseleler içerebileceği için bunlara ilişkin masrafların çıkması muhtemeldir.

Son olarak sürecin avukat yardımı ile takip edilmesi halinde avukatlık ücreti söz konusu olur. Bu noktada avukat ücreti somut olayın kapsamına göre avukat ile müvekkil arasında baroların belirlediği tarife etrafında serbest şekilde belirlenmektedir.

Turkuaz Kartın İptal Edilmesi

Turkuaz kartın iptal edilmesi de söz konusu olabilir. Turkuaz kart iptal edildiği anda artık geçerliliğini kaybedecektir. Dolayısıyla yukarıda saydığımız hak ve yükümlülükler de sona erer.

Turkuaz kartın en temel iptal hali yabancının kendi talebidir. Kendi talebi ile reddedilebilir.  Bunun haricinde şu hallerde iptal söz konusu olur:

  • Yabancının turkuaz kart aldıktan sonra geçerlilik tarihinden itibaren 6 ay içinde Türkiye’ye gelmemesi halinde yahut iki yıldan uzun bir süre aralıksız Türkiye dışında kalması halinde (mücbir sebep hali istisnadır),
  • Yabancının pasaportunun yahut bunun yerine geçen belgesinin geçerlilik süresinin uzatılması gerektiği halde uzatılmadığı halde (İçişleri/Dışişleri Bakanlığının uygun görüşünün bulunması hali istisnadır)
  • Yabancının kanunda yer alan hükümlere aykırı olarak yahut resmi kayıtların dışında çalıştığının belirlenmesi halinde,
  • Yabancının en az 1 yıl boyunca kesintisiz bir şekilde çalışmadığının belirlenmesi halinde,
  • Başvurunun sahte yahut yanıltıcı özellikte bilgi ve belgelerle yapıldığının başvuru sırasında anlaşılmayıp, kart verildikten sonra anlaşılması halinde,
  • Yukarıda bahsettiğimiz geçiş süresi içinde istenen bilgi ve belgelerin gereken zaman içinde ibraz edilmemesi yahut yukarıda bahsettiğimiz uzman izleme raporuna göre yabancının turkuaz kart sahibi olma özelliğini kaybettiğinin belirlenmesi,
  • 6458 sayılı Kanuna göre, Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyecek, vize verilmeyecek veya haklarında deport kararı alınacak yabancılardan olduğunun İçişleri Bakanlığı tarafından bildirilmesi,
  • Kamu düzeni, güvenliği veya genel sağlık açısından Türkiye’de çalışmasında sakınca bulunduğunun ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca bildirilmesi

Turkuaz Kart Sahibi Yabancıların Çalışması

Turkuaz kart sahibi yabancıların çalışma şartları da önemlidir. Bu yabancılar hukuken her ne kadar Türk vatandaşları gibi hüküm görse de sonuçta çalışma iznine/muafiyetine dayalı olarak çalışmaktadırlar.

Bu nedenle konuya ilişkin her iki mevzuat düzenlemesi birlikte sonuç doğuracaktır. Bu nedenle turkuaz karta dayalı olarak çalışan yabancıların iş hukuku uyuşmazlıkları daha bir önemlidir.

Dolayısıyla daha sözleşme kurulurken bunlar gözetilmeli, uzun vadede ortaya çıkabilecek olası uyuşmazlıklar gözönünde bulundurularak bir hukuki düzen oluşturulmalıdır. Gerek iş sözleşmesinin kurulması, gerek feshi, gerekse fesih dışında sona ermesi halleri kendine has sonuçlar doğuracaktır.

Sonuç Olarak Nelere Dikkat Edilmeli?

Yukarıda turkuaz kart nedir, başvuru nasıl yapılır gibi soruları yanıtladık. Konunun dikkat edilmesi gereken noktalarına yer verdik. Belirtmemiz gerekir ki burada yaptığımız açıklamalar konunun asgari hukuki meseleleridir.

Her somut olay bu anlattıklarımızı aşacak şekilde sonuç doğurur. Zira her somut olayın kendine has özellikleri bulunur ve ona göre hukuki süreç takip edilmelidir. Bu nedenle yapılacak en sağlıklı şey, deneyimli avukatlardan yardım almak olacaktır.

Bu makale faydalı mıydı?