trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu tck 179

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu (TCK 179)

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu (TCK 179) Nedir?

Trafik; hava, deniz, demir ve kara yollarındaki akışı ifade eder. Motorlu araçların insanlar tarafından idare ediliyor olması dolayısıyla ister istemez trafik akışı içerisinde bir risk doğmaktadır. Bu riskler tehlikeli sonuca neden olduğunda oldukça ağır sonuçlara neden olabilmektedir. Bu nedenle riski en aza indirmek adına trafik güvenliğinin tehlikeye atma suçu TCK 179 düzenlemesinde yer almıştır.

TCK 179 düzenlemesinde trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun üç farklı şekilde işlenebileceği öngörülmüştür. Buna göre trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu şu hareketler ile işlenebilir:

  • Trafiğin güvenli şekilde işlemesi amacı ile konulmuş işaretlerin değiştirilmesi, kullanılamaz duruma sokulması, yerinden kaldırılması, hatalı işaretler konulması, trafiğin akışı için önemli noktalara bir şeyler konulması, trafiğin teknik işleyiş sistemi ile oynanması fiilleri ile insanların hayatı, sağlığı veya malvarlığına yönelik tehlikeli bir durum oluşturmak. (TCK 179/1)
  • Gene aynı ulaşım yollarını sevk ve idare eden kişilerce, bu sevk ve idarede insanların hayatını, malvarlığını yahut sağlığını tehlikeye sokacak şekilde harekette bulunmak (TCK 179/2)
  • Motorlu aracını sağlıklı şekilde kullanamayacak derecede alkol ve uyuşturucu madde alarak araç kullanmak (TCK 179/3)

Yazımızda TCK 179 trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun bu saydığımız üç halinin işleniş şeklini, cezasını, ceza gerektirmeyen durumları ve konunun diğer önemli ayrıntılarını konu edindik. Bu suçun önemli cezai yaptırımlar içeriyor olması ve cezai sürecin karmaşık olması dolayısıyla yazının sırasına göre okunmasını tavsiye ederiz.

Alkollü Araç Kullanma Suçu Nedir?

Alkollü araç kullanma, Karayolları Trafik Kanunu düzenlemelerinde yaptırıma başlanmış bir durumdur. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu ile benzer yönleri olmakla birlikte farklı suçlardır. Ancak 1,00 promil üzerinde alkollü araç kullanıldığı takdirde trafik güvenliğinin tehlikeye sokulması suçu bakımından değerlendirme yapılır. Yani bu iki fiil farklı suçlar olmasına rağmen kesiştiği bir nokta vardır.

Alkollü araç kullanma ile ilgili detaylı bilgiyi “alkollü araç kullanma cezası” başlıklı yazımızda yer almaktadır. Kısaca TCK 179 suçunu ilgilendiren kısmına değinmemiz gerekirse;

  • TCK 179/3 yukarıda değindiğimiz üzere alkollü araç kullanma ile bu suçun işleniş şekline ilişkindir. Uygulamada trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu en çok TCK 179/3 ile işlenmektedir. TCK 179/3, alkollü araç kullanmanın trafik güvenliğini tehlikeye soktuğunu bildirmekteyse de ne derece alkolle bu suçun işlendiğine yer vermemektedir. Buna KTK kuralları çerçevesinde ulaşmaktayız.
  • Buna göre 1,00 promilin üzerinde alkollü araç kullanılması halinde kişi, TCK 179 anlamında suç işlemiş olacaktır. Otomobiller için 0,5 promil, ticari araçlar için 0,2 promil alkol ile araç kullanılması ise TCK 179 anlamında suç teşkil etmez. Yalnızca idari para cezası ile birlikte belirli süre ehliyete el koyma yaptırımına tabi olacaktır.

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçunun Unsurları

TCK 179 suçunda bu suçun her işleniş şekli bakımından da korunan değer trafik güvenliğinin yanında kamu güvenliğidir. Ayrıca kişilerin yaşam ve mülkiyet hakkı ile beraber vücut bütünlükleri de koruma altına alınmaya çalışılmıştır.

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu genel olarak özgü suç olmayıp herkes tarafından işlenebilen suçlardandır. Ancak TCK 179/2 düzenlemesi bakımından fail herkes olamaz. Ancak trafiğin işleyişini “sevk ve idare eden kişiler” burada fail olabilir.

Ayrıca bu suçun oluşabilmesi için, tehlike suçu olması dolayısıyla, birilerinin zarar uğramış olması gerekmez. “Trafik güvenliğinin tehlikeye sokulması” söz konusu olduğu için suçun mağduru toplumu oluşturan bireylerin tamamıdır. Yani bir noktada kamu düzeni tehdit edilmektedir.

TCK 179 suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Bununla beraber TCK 180 düzenlemesi TCK 179/1 ve TCK 179/2 düzenlemelerinde yer alan trafik güvenliğini tehlikeye atma suçunun taksirle de işlenebileceğini bildirmektedir. Ancak tek fark karayolu taksirle işlenen suça dahil edilmemiştir.

Bunun anlamı, karayolunda işlenen trafik güvenliğini tehlikeye atma suçunun taksirle işlenemeyeceğidir. Ancak diğer şekilde trafik güvenliğini tehlikeye atma suçu kasten işlenebileceği gibi taksirle de işlenebilir. Failin bu bahsettiğimiz kastın yanında ayrıca bir saikle hareket etmiş olması kanun maddesinde aranmamıştır.

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçunun Cezası

TCK 179/1 Cezası → TCK 179/1’de yer alan trafik güvenliğinin tehlikeye sokma suçunun temel hali için hürriyeti bağlayıcı hapis cezası öngörülmüştür. Burada cezanın alt sınırı 1 yıl üst sınırı ise 6 yıl hapis cezasıdır.

TCK 179/2 Cezası → TCK 179/2’de yer alan sadece belirli kişilerin işleyebileceği trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu için de hapis cezası öngörülmüş olmakla beraber burada daha hafif bir ceza söz konusudur. Burada belirtilen cezanın alt sınırı 3 ay üst sınırı ise 2 yıl hapis cezasıdır.

TCK 179/3 Cezası → TCK 179/3’de yer alan alkollü şekilde trafik güvenliğinin tehlikeye sokulması suçu için de gene hapis cezası öngörülmüştür. Gene burada da 3 ay ile 2 yıl arasında değişen bir hapis cezası söz konusu olacaktır.

TCK 180 Cezası → TCK 180 düzenlemesinde trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun taksirle işlenmesi durumu gösterilmiştir. Burada verilecek ceza 3 ay ile 3 yıl arasında değişen hapis cezasıdır.

Görüldüğü üzere TCK 179 suçu için yalnızca hapis cezası öngörülmüştür. Hapis ile beraber adli para cezası yaptırımı öngörülmemiştir. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun bu dört işleniş şeklinin önemli noktalarına aşağıda değindineceğiz.

TCK 179/1

TCK 179/1 düzenlemesinde trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun bazı işleniş şekillerine yer verilmiştir. Buna göre denizyolu, karayolu, havayolu ve demiryolu ulaşımının sağlıklı işlemesi için konulmuş olan işaretleri;

  • Değiştirmek
  • Kullanılmaz hale getirmek
  • Yerinden sökerek almak
  • Yanlış işaretler koymak

şeklinde fiiller trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun temel halini oluşturur. Bunun yanında trafiğin ilerlemesi bakımından kritik yerlere trafiği tehlikeye sokacak şeyler koymak yahut trafiğin sağlıklı işlemesi için oluşturulmuş teknik sisteme müdahale etmek de yine TCK 179/1 kapsamında suç teşkil eder.

Tabi burada trafik güvenliğinin tehlikeye sokulması; başkalarının hayatı, sağlığı ve malvarlığı bakımından tehlike doğurmak olarak ifade edilmiştir. TCK 179/1 yazımızın konusu olan suçun temel hali olmakla birlikte cezalandırma bakımından yukarıda bahsettiğimiz üzere en ağır olanıdır.

TCK 179/2

TCK 179/2 düzenlemesi de gene karayolu, denizyolu, havayolu ve demiryolu ulaşımlar ile ilgili olarak bu ulaşımın sevk ve idaresi ile ilgilenen kişilerin, bu işi insanların yaşam, sağlık ve malvarlığına zarar getirebilecek şekilde yapmalarını suç olarak belirtmiştir. Ancak kişinin yalnızca trafik kurallarına aykırı hareket etmesi bu suçun oluşumu için yeterli sayılmamaktadır. Burada belirttiğimiz üzere kişilerin malvarlığı, vücut bütünlüğü veya yaşam haklarına yönelik zarar oluşturacak şekilde bir sevk ve idarenin varlığı aranır.

Örnek vermek gerekirse, kişinin emniyet şeridini ihlal edecek şekilde aracını kullanıyor olması her ne kadar trafik kurallarına aykırı davranılmış olması anlamına gelse de TCK 179 anlamında suç teşkil etmez. Ancak kişi emniyet şeridini ambulans yahut itfaiye aracının geçişini engeller şekilde ihlal ediyorsa o zaman TCK 179/2 anlamında suç oluşmuş demektir. TCK 179/2’nin cezası yukarıda değindiğimiz üzere cezanın temel şekli olan 179/1’den daha azdır.

TCK 179/3

TCK 179/3, trafik güvenliğinin tehlikeye sokulması olgusunun alkollü veya uyuşturucu kullanmış vaziyette araç kullanmak suretiyle gerçekleştirilmesi halini düzenlemiştir. Esasen TCK 179/3 ile alkollü araç kullanma suçu arasındaki farkı yukarıda belirtmiştik. 1,00 promilin aşılması halinde TCK 179/3 uygulama alanı bulacaktır. Burada tekrar açıklamaya lüzum görmüyoruz. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi almak için “alkollü  araç kullanma cezası” başlıklı yazımıza bakılabilir.

TCK 180

TCK 180, trafik güvenliğinin taksirli bir davranışla tehlikeye sokulmasını düzenlemiştir. Ancak buradaki fark; suçun kasten işlenen hali olan TCK 179 düzenlemesinde yer alan kara yolu ulaşımı TCK 180’de hariç tutulmuştur. Yani karayolu üzerinde işlenen trafik güvenliğini tehlikeye atma suçu bakımından taksir söz konusu olmaz. Ancak kastılı fiiller karayolu bakımından cezalandırılır.

TCK 179 Suçunda Hukuka Uygunluk Nedenleri ve Kusuru Etkileyen Nedenler

TCK 179 trafik güvenliğini tehlikeye suçunu hukuka uygun hale getiren ilgilinin rızası gibi herhangi bir hukuka uygunluk nedeni mevcut değildir. Ancak kusuru etkileyen nedenlerin varlığından bahsedilebilir. Örneğin TCK 25 düzenlemesinde yer alan zorunluluk hali trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu bakımından kusuru kaldıran bir neden olarak değerlendirilebilir. Örneğin acil şekilde hastaneye yetiştirilmesi gereken bir hasta bu şekilde motorlu bir araç ile bu suç anlamında hareket işlenerek götürülürse burada kusur kalkacaktır.

Zorunluluk hali gibi kusuru etkileyen nedenlerin varlığı halinde kişinin başka türlü hareket edilemeyeceğini ispat etmesi gerekecektir. Böyle bir durumda kişiye ceza verilmeyeceği gibi hatta bu şekilde hareket etmemesi somut olayın özelliklerine göre kişi için cezai yaptırım gerektirebilir.

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçunda Teşebbüs ve İştirak

TCK 179. maddede yer alan her üç işleniş şekli bakımından da teşebbüs kural olarak mümkün değildir. Burada “sırf hareket suçu” olarak adlandırılan bir suç söz konusu olduğu için teşebbüs hükümleri yürümez. Ancak somut olayın özelliklerine göre uygun düştüğü ölçüde teşebbüsün mümkün olabildiği kabul edilmektedir. Örneğin kişi trafik levhalarını tam değiştirecekken emniyet güçlerine yakalanırsa bu durumda TCK 179/1 suçuna teşebbüs edildiği kabul edilmelidir. Bazı durumlarda kişi suça teşebbüs ettiği halde sanki suçun fiil unsuru gerçekleşmiş gibi yargılama yapılıyor olması mümkündür. Böyle bir durumda teşebbüs hükümlerine dayanarak cezada indirime gidilmesi sağlanabilir.

İştirak, bir suça bir şekilde müdahil olmayı ifade eder. Bir suçun işlenmesine yardım etme, azmettirme, dolaylı olarak fiil hareketlerini gerçekleştirme yahut doğrudan icra hareketlerini birlikte gerçekleştirme gibi durumlarda suça iştirak söz konusu olur. TCK 179/ ve 179/3 suçlarında iştirak bakımından genel hükümler uygulanır. Yani iştirak statülerinin her türlüsü burada mümkündür. Ancak yukarıda belirttiğimiz üzere TCK 179/3 özgü suç yani yalnızca belirli kişiler tarafından işlenebilen bir suçtur. Buna bağlı olarak TCK 179/3 suçuna ancak azmettirme yahut yardım etme şeklinde iştirak mümkündür.

TCK 179 Suçu ile Birlikte Başka Suçların İşlenmesi (İçtima)

İçtima kuralları, bir kişinin aynı anda gerçekleştirdiği birbiri ile bağlı birden fazla fiil ile yahut tek fiil ile birden fazla suç işlenmesi durumunda uygulanacak kurallara denir. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu bakımından bu kuralları şu şekilde sıralayabiliriz.

  • Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun TCK 179/1 de yer alan temel şeklinin işlenmesi ile birlikte “mala zarar verme suçu” işlenmişse somut olayın özelliklerine göre daha ağır ceza gerektiren suçtan ötürü cezalandırılır.
  • TCK 179/1’de yer alan fiiller aynı anda işlenmişse tek suç oluşmuş sayılır ve tek suçtan ötürü cezalandırmaya gidilir.
  • Bu suçun hareket ögesinin gerçekleştirilmesi ile ölüm – yaralama sonucu gerçekleşmişse kişi trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan değil öldürme – yaralama suçundan ceza alacaktır.

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu Cezasının Para Cezasına Çevrilmesi

Adli para cezasına çevirme, belirli koşulların gerçekleşmesi halinde kişi hakkında verilen hapis cezası hükmünün adli para cezası olarak ödenmesi şeklinde infaz edilmesini ifade eder. Burada hapis cezası hükmünün adli para cezasına nasıl çevrileceğine ilişkin şartlar önem taşır. Adli para cezasına çevirme şartları ile ilgili ayrıntılı bilgi almak için “adli para cezası” başlıklı yazımıza bakılabilir.

TCK 179 trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu ile ilgili olarak yukarıda değindiğimiz üzere farklı fiil seçenekleri ve bunlara yönelik farklı miktarlarda hapis cezaları öngörülmüştür. Söz konusu bu hapis cezaları ile birlikte hükmedilmesi gereken hapis cezalarına yer verilmemiştir. Buna bağlı olarak şartların gerçekleşmesi halinde TCK 179 suçu cezası adli para cezasına çevrilebilecektir. Bahsettiğimiz bu adli para cezasının taksitler halinde ödeneceğine hükmetmek mümkündür.

TCK 179 Suçunda Cezanın Ertelenmesi

Cezanın ertelenmesi, 2 yıl ve altında verilen ceza hükmünün ertelenerek infazının önüne geçilmesini ifade etmektedir. Burada hakim kişiye 1 yıl ile 3 yıl arasında değişen bir denetim süresi belirtir ve bu süre içerisinde uyulması gereken bir takım sorumluluklar yükler. Kişi bu süreyi kasten bir suç işlemeden ve hükmedilen yükümlere uyarak geçirirse yargılamada verilen ceza hükmü “infaz edilmiş” gibi sonuç doğar. Yukarıda bahsettiğimiz adli para cezalarının ne şekilde verildiği önemli olmaksızın erteleme kararı vermek mümkün değildir.

TCK 179 trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu cezanın ertelenmesi şartları bakımından uygun bir suçtur. Yani bu suç ile yargılanan kişi hakkında mahkemenin ceza hükmü vermesi halinde bununla birlikte bir de cezanın ertelenmesi kararı vermesi mümkündür.

TCK 179 Suçunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, uygulamadaki adıyla HAGB, yukarıda değindiğimiz cezanın ertelenmesi kurumuna benzer. HAGB kararı için de gene 2 yıl ve altında verilen bir hapis cezası hükmü söz konusu olmalıdır. Böyle bir durumda mahkeme söz konusu “ceza hükmünü açıklamayarak kişiye adeta ikinci bir şans” verilmektedir. Burada cezanın ertelenmesinden farklı olarak kişiye 5 yıllık bir denetim süresi tanınır ve bu süre içerisinde kasten bir suç işlememesi gerektiği bildirilir. HAGB şartlarına burada ayrıntılı değinmeyeceğiz. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi almak için “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması” başlıklı yazımıza bakılabilir.

TCK 179 trafik güvenliğinin tehlikeye sokulması suçu cezanın ertelenmesi kararına uygun olduğu gibi hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına da uygundur. Kişi söz konusu bu 5 yıllık süreyi yükümlerine uygun olarak geçirirse “hakkında hiç ceza verilmemiş” gibi sonuç doğar. Ancak bu 5 yıllık süre içerisinde kasıtlı bir suça karışırsa hem TCK 179 cezasını hem de bu yeni işlediği suçun cezasını birlikte çekmek zorunda kalacaktır.

TCK 179 Suçunda Şikayet ve Zamanaşımı

Ceza yargılaması sisteminde bazı suçlarla ilgili soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için mağdurun şikayetinin varlığı gereklidir. Bazı suç düzenlemeleri ise kamu düzeninin işleyişini korumaları itibari ile re’sen soruşturulur ve kovuşturulur. Yani kimsenin şikayeti aranmaz.

İşte takip edilebilmesi için şikayet gereken suçlarda hak düşürücü şikayet zamanaşımı süresi söz konusu olur. Takibi şikayete bağlı olmayan suçlar ile ilgili olaraksa böyle bir durum söz konusu olmaz. Onlar için ancak dava zamanaşımı söz konusu olabilir ki bu da genellikle oldukça uzun bir süreyi (8 yıl gibi) kapsar

TCK 179 suçunun her üç fıkrasında yer alan işleniş şekli bakımından soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı değildir. Toplumu oluşturan bireylerin tamamı burada mağdur kabul edildiği için bu suçtan ötürü kişi hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılabilmesi kimsenin şikayetine tabi değildir. Bunun anlamı re’sen cezai sürecin başlatılacağıdır.

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu, takibi şikayete bağlı olmayan suçlardan olduğu için, herhangi bir şikayet zamanaşımı süresi söz konusu olmaz. Ancak burada 8 yıllık dava zamanaşımı süresi söz konusudur. Yani 8 sene içerisinde ilgili soruşturma ve kovuşturma işlemler tamamlanmazsa dava zamanaşımına uğrar.

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçunda Ceza Avukatı Desteği

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçları görüldüğü üzere seçimlik hareketli bir suçtur ve birçok fiil ile bu suç işlenebilir. Uygulamada emniyet birimlerinin kişi hakkında tuttuğu tutanakların kimi zaman haksız olarak tutulduğu görülmektedir. Buna bağlı olarak kişiler gereksiz soruşturma ve kovuşturma süreci geçirebilmektedir. Bununla beraber yukarıda değindiğimiz üzere TCK 179 suçu için belirtilen ceza hafifsenecek cezalardan değildir. Ciddi bir hapis cezası öngörülmektedir.  Bu nedenle bu suç ile ilgili hakkında takip başlatılan kişinin henüz soruşturma aşamasının başından itibaren deneyimli bir ceza avukatından hukuki yardım alması yararına olacaktır.

Ceza avukatı söz konusu suçla ilgili tecrübe sahibi olmakla birlikte, kolluk ve yargı teşkilatının işleyişi hakkında bilgilidir. Müdafiin lehine olan yasal dayanaklara ve vakıalara dayanır ve onun aleyhine olanları kanuni görevi gereği ortaya atmaz. Sürecin karmaşık yapısı içerisinde deneyimli bir ceza avukatından hukuki destek talep etmek kişiye avantaj sağlar.

Bu makale faydalı mıydı?