mazeret izni

Mazeret İzni

(4 Dakika Ortalama Okuma Süresi)

Mazeret izni iş hayatında hem memurlar hem de işçiler için çok önemli bir haktır. Önemine binaen kanuni düzenlemelerde ayrıntılı olarak yer almıştır.

Yazımızda mazeret izni nedir, hangi hallerde verilir, ücrete etkisi nedir, bu izin nasıl alınır ve dilekçesi nasıl olmalıdır gibi soruları yanıtladık. Ayrıca konunun bilinmesi gereken önemli noktalarına yer verdik.

Mazeret izni ve iş hayatında ortaya çıkan diğer hukuki meselelerde avukat yardımı almak önem taşır. Ancak bundan önce kişinin haklarını da bilmesi gerekir. Bu nedenle sizler için hazırladığımız bu yazıyı dikkatlice okumanızı tavsiye ediyoruz.

Mazeret İzni Nedir?

Kanuni düzenlemelerde sayılmış olan belirli özel hallerin gerçekleşmesi durumunda çalışanlara verilen izne mazeret izni denir. İşçilerin mazeret izni 4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 2 düzenlemesinde yer alırken memurların mazeret izni 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 104 düzenlemesinde yer alır. 

Bu izinlerin türleri, süreleri vs. işçiler ile memurlar arasında farklılık gösterebiliyor. Ancak memurların kendi arasında veya işçilerin kendi arasında bu izinler farklılık göstermez ve işveren – amir bu noktada altında çalışan kişilere ayrım yapamaz. 

Böyle bir durumda işverenlere karşı ayrımcılık tazminatı talep edilebilir, iş sözleşmesi haklı nedenle sona erdirilebilir. Bununla ilgili olarak “istifa eden işçi tazminat alabilir mi” ve “işverenin eşit davranma yükümü ve ayrımcılık tazminatı” başlıklı yazılarımızı inceleyebilirsiniz.

Memur da gene amire karşı gerekli idari şikayet prosedürü işletebilir, iptal davası veya tazminat talepli tam yargı davası açabilir. Bununla ilgili önemli ayrıntılar için “iptal davası” ve “tam yargı davası” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Mazeret İzni Nedenleri

Bu başlık altında işçilerin ve memurların sadece kanunen ‘mazeret izni’ olarak adlandırdığı izinlere değil diğer bazı izinlere de değineceğiz. Yani adı mazeret izni olmasa da diğer bazı önemli izinleri de burada geçireceğiz. 

Memurların ve işçilerin mazeret izinlerini bir tablo ile izah etmek gerekirse:

MAZERET İZİNLERİ NELERDİR?
Memurların Mazeret İzni İşçilerin Mazeret İzni
  • Kendisi veya çocuğu evlenen memur
  • Doğum yapan kadın memur
  • Evlat edinen memur
  • Eşi doğum yapan memur (babalık izni)
  • Çocuğu evlenen memur
  • Eşi veya çocuğu ölen memur
  • Anne, baba veya kardeşi ölen memur
  • Eşinin annesi, babası veya kardeşi ölen memur
  • Emziren kadın memur
  • En az %70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğa sahip memur
  • Hasta olan memur
  • Ana, baba, eş ve çocukları, kardeşi hasta olan ve bunlara refakat etmesi gereken memur
  • Askere giden memur
  • Görevinden dolayı kaza yapan, saldırıya uğrayan veya meslek hastalığına yakalanan memur
  • Evlenen işçi
  • Evlat edinen işçi
  • Anne – babası ölen işçi
  • Eşi, kardeşi ve çocuğu ölen işçi 
  • Eşi doğum yapan işçi (babalık izni)
  • En az %70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğa sahip işçi
  • Doğum yapan kadın işçi (doğum izni)
  • Emziren işçi (süt izni)
  • Hasta olan işçi (hastalık izni)
  • İş sözleşmesini ihbar süresine uyarak fesheden ve yeni iş arayan işçi ( iş arama izni)

Bu izin türlerinin tamamının ayrıntısına burada girmiyoruz. Bunlar başka yazılarımızın konularıdır. İlgili linke tıklayarak bu konuda bilgi alabilirsiniz.

Ancak kısa ve genel bir şekilde birkaçına değinmemiz gerekirse;

Doğum İzni: Doğum yapan memur veya işçi doğumdan önce ve doğumdan sonra belirli bir süre izin hakkına sahiptir. Ayrıca bu izinlerden sonra da gene ek olarak belirli sürelerle memur veya işçinin ücretsiz izne çıkma hakkı vardır. Kendisi veya eşi doğum yapan memur veya işçinin hakları ile ilgili olarak “doğum izni” ve “babalık izni” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Süt İzni: Kadın işçi veya memur, doğumdan sonra çocuğu 1 yaşına gelene kadar bebeğini emzirmek için süt iznine sahiptir. Bu izin çalışma esnasında kullanılır. Bu iznin ayrıntıları için “süt izni” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Evlilik İzni: Evlilik izni, kendisi veya yukarıda bahsettiğimiz belirli derece yakınları evlenen işçi veya memurun sahip olduğu izin hakkıdır. Memur veya işçinin evlilik izni ile ilgili önemli ayrıntıları hakkında bilgi edinmek için “evlilik izni” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Ölüm İzni: Yukarıda da belirttiğimiz üzere memurun; eşi, çocuğu, ana – babası, kayınbaba – kayın validesi, kendisinin veya eşinin kardeşi ölürse, işçinin; anne – babası, eşi, kardeşi veya çocuğu ölürse ölüm izni hakkı doğar. Bununla ilgili önemli ayrıntılar için “ölüm izni” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Yeni İş Arama İzni: Bu izin yalnızca işçiler için söz konusu olur. Süreli fesih yapan işçi fesih ihbar süresi içerisinde günlük 2 saat iş arama iznine sahiptir. İsterse bu izni toplu olarak fesih ihbar süresinin sonuna denk gelecek şekilde kullanabilir. Bununla ilgili önemli ayrıntılar için “iş arama izni” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Bazı izin türlerinin neler olduğunu açıkladık. Belirtmemiz gerekir ki uygulamada her zaman bu meseleler bu kadar net olmayabiliyor. İşçinin veya memurun ilgili izni kullanabilmesi için başka unsurların sağlanmış olması gerekebiliyor.

Bu tür durumlarda hukuki problem yaşanmaması adına avukat yardımı almak her zaman en sağlıklı olandır. Şimdi mazeret izinlerinin kaç gün verildiğine değineceğiz.

Mazeret İzni Kaç Gün Verilir?

Mazeret izni süreleri de işçiler ile memurlar arasında farklılık göstermektedir. Bunu bir tablo ile göstermemiz gerekirse;

Memurlarda Mazeret İzni Süresi İşçilerde Mazeret İzni Süresi
Evlenme İzni 7 gün 3 gün
Evlat Edinme İzni Çocuğun fiilen tesliminden önceki 8 hafta 3 gün
Doğum İzni Doğumdan önce ve sonraki 8 hafta (doğuma bağlı verilen diğer izinler için ‘doğum izni’ başlıklı yazımıza bakınız) Doğumdan önce ve sonraki 8 hafta (doğuma bağlı verilen diğer izinler için ‘doğum izni’ başlıklı yazımıza bakınız)
Babalık İzni 10 gün 5 gün
Ölüm İzni 7 gün 3 gün
Süt İzni İlk 6 ay günde 3 saat, sonraki 6 ay günde 1.5 saat 1 yaşına kadar günde 1.5 saat
Yeni İş Arama İzni Günde 2 saat (fesih ihbar süresi boyunca)
Engelli veya Süreğen Hastalığı Olanlar İçin İzin 1 yıl içinde toptan veya bölümler halinde 10 gün 1 yıl içinde toptan veya bölümler halinde 10 gün
Hastalık ve Refakat İzni 3 – 18 ay arasında değişir İşçinin bu ad altında bu şekilde uzun süreli bir izni bulunmaz.
Meslek Hastalığı, Kaza veya Saldırıya Uğrama İzni İyileşene kadar İşçilerin bu ad altında bu şekilde uzun süreli bir izni bulunmaz.

ÖNEMLİ NOT: Tekrar etmemiz gerekirse burada bahsettiğimiz izin türlerinin bir kısmının adı kanunda mazeret izni olarak geçmiyor. Ancak mazeret izinlerine benzemeleri nedeniyle yazıya eklemiş bulunuyoruz. 

Maaştan Kesilir mi?

Mazeret izinleri süresince işçinin veya memurun ücreti – maaşı kesilemez. Yani bu izinler ücretli izinlerdir. Ancak bu izinlere ek olarak bazı izinler daha mevcuttur ki bu hallerde ücretsiz izin verilebilir. 

Yani bu hallerde işçi – memur maaş almaz. Ancak mazeret izinlerinin maaş almadan geçirilecek olanlarının kullanımı tamamen işçinin – memurun insiyatifindedir. Yani genel olarak mazeret izinleri boyunca işçi – memurun izinleri boyunca ücretli almaları esastır. 

İşçilerin ücretsiz izne çıkarılmaları bazı durumlarda çalışma koşullarında esaslı değişiklik anlamına gelir ve bu durum işçiye önemli haklar doğurur. Bununla ilgili olarak “çalışma koşullarının işverence değiştirilmesi” başlıklı yazımıza bakabilirsiniz. Bu tür durumda işçilerin dava açması gerekir. 

Memurlarda bu tür bir problem pek görülmez ancak olur da memurlara karşı da maaş ödemeden mazeret izni verilmesi söz konusu olursa duruma göre iptal davası veya tam yargı davası açılabilir.

Mazeret İzni Nasıl Alınır – Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Mazeret izni alabilmek için işveren veya amire mazeret izni dilekçesi sunulmalıdır. Burada hangi izin türü talep edildiğine göre değişecek şekilde farklı özelliklere sahip bir dilekçe söz konusu olur. 

Esasen şu husus önemlidir: yukarıda da belirttiğimiz üzere her somut olayın farklı özelliklere sahip olması nedeniyle mazeret izni dilekçesi o olaya özgü hazırlanmalıdır. İlerde doğabilecek hukuki problemler ihtimalli olarak değerlendirilip ona göre bir dilekçe yazılmalıdır. 

Bu nedenle taslak – şablon metinleri kopyala yapıştır imzala şeklinde bir yoldan uzak durulmalıdır. Kısa vadede izin kullanan kişi uzun vadede bu dilekçeden ötürü hukuki problem yaşayabilir. Bu nedenle avukat yardımı almakta yarar vardır.

Sonuç

Yukarıda mazeret izni ile ilgili bilinmesi gereken önemli meselelere genel hatları ile değindik. Ayrıntılar içinde başka yazılarımıza işaret ettik.

Ancak burada ne kadar izah etsek de her olayın farklı hukuki meselelere temas eden noktası olabilir. Yani hukuki meseleler birbirine girmiş olabilir. 

Bu tür durumlarda mevzuata bütüncül olarak bakmak gerekir ve ihtimalleri değerlendirerek hukuki prosedür takip edilmelidir. Bu noktada hatalı yahut ihmali işlemlerden uzak durmak adına avukat yardımı alınmalıdır. Aksi halde haklı iken haksız konuma düşülebilir.

Bu makale faydalı mıydı?