İşverenin işçiye hakaret etmesi

İşverenin İşçiye Hakaret Etmesi

(4 Dakika Ortalama Okuma Süresi)

İşverenin işçiye hakaret etmesi ve benzeri anlaşmazlıklar iş hayatında sık sık görülür. Bunun önüne geçmek ve hakarete uğrayan tarafın haklarını korumak adına 4857 sayılı İş Kanunu düzenlemelerinde bu durum bir takım hukuki sonuçlara bağlanmıştır.

Yazımızda işverenin işçiye küfür etmesi – hakaret etmesi durumunda işçinin ne gibi hakları olur, nasıl bir yol izlenmelidir gibi soruları cevaplandıracağız. Önemli bir konu olduğu için yazımızı dikkatli okumanızı tavsiye ederiz.

İşverenin İşçiye Hakaret Etmesi Nedir?

İşverenin işçiye hakaret etmesi, iş sözleşmesi ile kendine çalışan işçiye işveren tarafından şeref ve haysiyetine dokunacak sözler sarfedilmesi demektir.

Bu durum İş Kanunu madde 24/2’de ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranış olarak düzenlenmiştir. Buna göre şu fiiller işverenin işçiye hakaret etmesi olarak yorumlanabilecektir:

  • İşveren işçiye karşı şeref ve namusuna dokunacak sözler söyler
  • İşveren işçinin aile üyelerinden birine karşı şeref ve namusuna dokunacak sözler söyler

Bu haller işçiye haklı nedenle fesih imkanı doğurur. Yani işçisine hakaret eden işverene karşı uygulanacak en temel yaptırım işçinin haklı nedenle işten ayrılması olacaktır.

Ayrıca işverenin işçiye küfür etmesi, hakaret etmesi hallerinde işveren için cezai sorumluluk ve tazminat sorumluluğu doğar ve bunlar birbirinden ayrı süreçlerdir. İşverenin işçiye hakaret etmesinin hukuki sonuçlarına aşağıda değindik. Ancak öncesinde meseleyi bir tablo ile özetlemekte yarar görüyoruz:

İşverenin İşçiye Hakaret Etmesi
İşçinin istifa etmesi İşçi haklı nedenle işten ayrılabilir.
İstifa süresi İşçinin hakarete uğradığını öğrenmesinden itibaren 6 gün ve her halükarda 1 yıl içinde istifa etmesi gerekir.
İspat yükü Feshin haklı nedene dayandığını işçi ispatlayacaktır
Kıdem tazminatı İşçi kıdem tazminatını alabilir.
İhbar tazminatı İşçi veya işveren için ihbar tazminatı yükümlülüğü doğmaz.
Ayrımcılık tazminatı Somut olayın özelliklerine göre ayrımcılık tazminatı borcu doğabilir.
Ceza davası İşçi şikayet ederse işveren TCK 125 hakaret suçundan yargılanır.
Manevi tazminat İşveren işçinin kişilik haklarına saldırıda bulunduğu için manevi tazminat öder.
Diğer alacaklar İşçinin somut olayın özelliklerine göre; fazla mesai, yıllık izin, AGİ, ücret gibi alacakları olabilir.
Gazeteciler ve deniz çalışanları Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu düzenlemeleri uyarınca benzer sonuçlar doğar.
İşyeri yöneticisinin hakaret etmesi İşveren vekilinin yalnızca hakaret etmesi feshe haklı neden oluşturmaz. Ancak somut olaya göre farklı haklı nedenler doğabilir.

İşveren Küfür Ederse İşçi İstifa Edebilir mi?

Hakarete uğrayan işçinin en temel hakkının haklı nedenle fesih olduğunu söyledik. Yani işveren işçiye hakaret ederse işçi haklı nedenle istifa edebilir. İstifanın haklı nedene dayanmasının anlamı şudur:

  • İşçinin uyması gereken herhangi bir fesih ihbar süresi bulunmaz
  • İşçi kıdem dahil birçok tazminat kalemlerini elde eder.
  • İşçi diğer alacaklarına ilişkin talepte bulunabilir.

Belirtmemiz gerekir ki haklı nedenle fesih halinde işçi kıdem tazminatı dahil bir çok alacak hakkına sahip olur. Ancak işçinin bu imkana başvurabilmesi için uyması gereken süre ve bazı şekil kuralları söz konusudur. Şimdi bunların ayrıntılarına değineceğiz.

Hakarete Uğrayan İşçinin İstifa Etmek İçin Süresi Var mı?

İş Kanunu m. 26 çerçevesinde işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayalı haklı nedenle fesih hakkını kullanabilmesi için 6 günlük süresi vardır. Bu süre, hakarete uğradığını öğrenmesinden itibaren başlar.

Ayrıca haklı nedenle fesih hakkı, her halükarda hakaret fiilinin üzerinden 1 yıl geçmesi ile sona erer. Yani hakaret fiilinin üzerinden 1 yıl geçtikten sonra işçi bundan haberdar olursa artık o fiile dayalı olarak haklı nedenle fesih yapamaz.

İşverenin İşçiye Hakaret Etmesi Sonucu Verilen İstifa Dilekçesi

Öncelikle belirtmemiz gerekir ki alelade sebepsiz yere istifa eden işçinin işverene karşı talep edeceği haklar oldukça sınırlıdır. Yani işçinin haklı nedenle işten ayrılması gerekir ki kıdem ve diğer haklarını elde edebilsin.

İşverenin işçiye hakaret etmesi sonucu verilen istifa dilekçesi de bu anlamda açıkça haklı nedene dayalı istifa iradesini içermelidir. Yani işverenin işçiye hakaret etmesi sonucu verilen istifa dilekçesi, haklı nedeni içermeli ve kanunda belirtilen unsurlara göre hazırlanmalıdır.

Aksi halde istifa sonrasında açılacak olan işçi alacağı davası işçi için oldukça zorlu olur Bu noktada işverenin işçiye hakaret etmesi sonucu verilen istifa dilekçesinin hazırlanmasında ve sonrasında avukat yardımı almak büyük önem taşır.

İşverenin İşçiye Hakaret Etmesi Olayının İspatı

Uygulamada işverenin işçiye küfür etmesi sonucu istifa eden işçinin hakları işveren tarafından gönüllü olarak verilmez. Bu nedenle işçiler işçi alacağı davası açar. Bu davada ispat yükü kimi zaman işçi üzerinde kimi zaman işveren üzerindedir.

Feshin haklı nedene dayandığını işçi ispatlamak zorundadır. İşçinin ileri sürdüğü ispata karşılık işveren de kendi savunmasını yapabilir, kendi ispat aracını ileri sürebilir. Burada bahsettiğimiz tüm ispat meseleleri için hukuka uygun her türlü ispatın kabul edilebileceğini söylememiz gerekir.

İşçi ücret veya fazla mesai alacağı olduğunu iddia edecek olursa bu ödemelerin işçiye düzgün şekilde yapıldığını ispat yükü işveren üzerindedir. Burada da işçi, işverenin öne sürdüğü ispat araçlarına karşılık kendi ispat araçlarını öne sürebilir.

İşverenin İşçiye Hakaret Etmesinde Tazminat Borcu

İşverenin işçiye hakaret etmesi sonucu işçi haklı nedenle istifa ederse alacağı en önemli tazminat kalemi kıdem tazminatıdır. Bununla ilgili olarak ‘kıdem tazminatı’, ‘kıdem – ihbar hesaplama’ ve ‘kıdem tazminatı tavanı’ başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Haklı nedenle fesih hallerinde işçi veya işveren ihbar tazminatına hak kazanmaz. Çünkü burada süreli fesih değil derhal fesih söz konusudur. Bunun önemli ayrıntıları için ‘ihbar tazminatı’ başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Bunun haricinde somut olayın özelliklerine göre işçi ayrımcılık tazminatına hak kazanabilir. Bu konunun önemli ayrıntılarını incelediğimiz ‘ayrımcılık tazminatı’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

İşverenin İşçiye Hakaret Etmesinde Ceza ve Manevi Tazminat

İşçisine hakaret eden işveren TCK 125 hakaret suçundan ötürü yargılanır. Ancak bunun için işçinin şikayet etmesi gerekir. Burada işçi alacağı davası ile ceza davası birbirinden ayrı ilerleyen süreçlerdir. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘hakaret suçu ve cezası’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Yukarıda bahsettiğimiz tazminat kalemlerine ek olarak işverenin manevi tazminat sorumluluğu da doğar. Çünkü işçinin kişilik haklarına bir saldırı söz konusudur. Bu da hem işçi alacağı hem de ceza davasından ayrı ilerleyen süreçlerdir. Bu konunun önemli ayrıntıları için de ‘manevi tazminat davası’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

İşveren İçin Değerlendirilmesi Gereken Bazı İhtimaller

İşverenin işçiye küfür etmesi olayında değerlendirmemiz gereken bazı ihtimaller vardır. Bunları şu şekilde izah edebiliriz:

İşçinin Hakarete Uğramasının Sonuçları
İşçinin yüzüne karşı hakaret Haklı nedenle fesih imkanına ilişkin anlattıklarımız, işçinin yüzüne karşı hakarette geçerlidir.
İşçinin gıyabında hakaret İşçinin gıyabında hakaret herhangi bir şekilde ispatlanabilir. Aynı sonuçlar doğar. En az 3 kişinin şahit olması gerekmez.
İşçinin yakınına hakaret İşçinin her türlü yakınına değil aile üyelerine hakaret edilmesi ihtimalinde aynı sonuçlar doğar.
İşyeri yöneticisinin işçiye hakaret etmesi İşyeri yöneticisinin (işveren vekilinin) sadece hakaret etmesi haklı nedenle fesih hakkı vermez.

Gazete veya Deniz Çalışanlarının Hakarete Uğraması

Deniz çalışanları için ‘ 854 sayılı Deniz İş Kanunu’ ve basın çalışanları için ‘5953 sayılı Basın İş Kanunu’ düzenlemelerine bakılır. Bu kanunlarda da haklı nedenle fesih halleri benzer şekilde düzenlenmiştir.

Deniz İş Kanunu madde 14, Basın İş Kanunu madde 11 hükümleri uyarınca çalışanların hakarete uğraması halinde sözleşmeyi haklı olarak feshetme ve yukarıda bahsettiğimiz hakları elde etme hakları vardır.

Bunun haricinde deniz çalışanlarının hakları ile ilgili bilgi edinmek için ‘Deniz İş Hukuku’, gazeteci hakları için ‘Basın İş Kanununda Gazetecilerin Hakları’ başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Hakarete Uğrayan İşçinin Diğer Hakları Nelerdir?

İşverenin hakaretine uğrayıp ta sözleşmeyi haklı nedenle fesheden işçi bunların haricinde ödenmeyen diğer haklarını da talep edebilecektir. Buda bir işçi alacağı davası ile mümkündür. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘istifa eden işçinin hakları’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Burada birkaç örnek vermek gerekirse; fazla çalıştırıldığı halde bu ödeme yapılmamışsa fazla mesai alacağını, kullandırılmayan yıllık izni varsa yıllık izin alacağını, asgari geçim indirimi (AGİ) alacağını ve ücret alacağını talep edebilir. Bunlara ilişkin alacağın olup olmadığı ile ilgili olarak kanundaki düzene bakılır.

Bu Süreçte Arabulucuya Başvurmak Zorunlu mudur?

2018 yılı itibariyle işçi – işveren arasındaki uyuşmazlıkların çoğundan ötürü dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunluluğu getirilmiştir. Arabuluculuk görüşmesi yapılamaz veya bu görüşmelerde anlaşma sağlanamazsa artık dava açma imkanı doğar.

Yukarıda bahsettiğimiz dava süreçlerinin çoğundan ötürü önce arabuluculuk süreci işletilmesi gerekir. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘arabuluculuk’ ve ‘işçi – işverenin arabuluculuk görüşmesine katılmaması’ başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

İşçi – İşveren Davalarında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yukarıda işverenin işçiye hakaret etmesi halinde ne gibi hukuki sonuçlar doğacağından bahsettik. Ancak belirtmemiz gerekir ki süreç çoğu zaman burada anlattıklarımızı aşar. Çoğu olayda o olaya etki eden farklı hukuki meseleler de olur ve bunun için mevzuatın farklı noktalarına göre bir hukuki plan çizmek gerekir.

Hatta çoğu zaman hukuki sürece girişmeden önce uygun bir hukuki zemin oluşturmak gerekir. Bu nedenle işçi – işveren arasındaki hukuki uyuşmazlıklarda tecrübeli iş hukuku avukatlarından yardım almak gerekir. Bu alanda faaliyet gösteren avukatların çalışma sistematiği hakkında bilgi edinmek için ‘iş hukuku avukatı’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Bu makale faydalı mıydı?