İşçinin işyerinde suç işlemesi

İşçinin İşyerinde Suç İşlemesi

(5 Dakika Ortalama Okuma Süresi)

İşçinin işyerinde suç işlemesi, iş hayatının yoğun akışı içinde bazen görülebiliyor. Bu tür durumların İş Hukuku bakımından ciddi sonuçları vardır. İşçi – işveren arasındaki iş akdi çok sıkı kurallara bağlı olsa da bu gibi hallerde her iki tarafı koruyan düzenlemeler mevcuttur.

Yazımızda işçinin işyerinde suç işlemesinin hem işçi için hem de işveren için ne gibi hukuki sonuçlar doğuracağına, tarafların birbirinden talep edebileceği haklara ve iş akdinin akıbetine tüm ihtimalleri gözeterek değineceğiz. Önemli bir konu olduğu için sırasına göre dikkatle okumanızı tavsiye ederiz.

İşçinin İşyerinde Suç İşlemesi Nedir?

İşçinin işyerinde suç işlemesi, kanunda işyeri sınırları dahilinde sayılan yerlerde ve genel olarak iş süresi içerisinde işçinin TCK ve diğer kanunlarda tanımlanan suç fiillerini gerçekleştirmesine denir.

Kanunda ve iş sözleşmesinde belirtilen işyeri sınırları içerisinde işçinin ‘suç’ teşkil eden bir fiil işlemesi durumunda İş Kanunu 25. madde gündeme gelir. Burada çeşitli bazı ihtimaller söz konusu olsa da hepsinin genel sonucu işçinin haklı nedenle işten çıkarılacağı olacaktır. 

Ancak işçinin genel olarak suç işlemesi durumu İş Kanunu 25/2-f düzenlemesinde yer alır. Buna göre işçinin işyerinde 7 günden fazla hapis gerektiren ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi durumunda haklı nedenle işten çıkarılabileceği yer almaktadır. 

Burada suçun ne olduğu, hangi kanunda yer aldığı vs. önemli değildir. Yeter ki 7 günden fazla cezayı gerektirsin ve cezanın ertelenmesi imkanı bulunmasın. Aşağıda bazı ihtimalleri ve işçi – işverenin haklarını sırasıyla değerlendirdik.

İşçinin Hırsızlık Yapması veya İşçinin Güvenini Kötüye Kullanması 

İşçinin hırsızlık yapması İş Kanunu madde 25/2-e’de yer alan bir haklı nedenle fesih halidir ve hırsızlık olayı burada diğer suçlardan ayrı olarak düzenlenmiştir. Aynı şekilde güveni kötüye kullanma da burada beraber yer alır. Dolayısıyla yazımızın genel konusuna girse de asıl meselemiz bu değildir. Bu konu ile ilgili olarak ‘işçinin hırsızlık yapması’, ‘hırsızlık suçu ve cezası’ ve ‘güveni kötüye kullanma suçu’ başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

İşçinin Cinsel Tacizde Bulunması

İşçi, işverene veya aynı işyerinde çalışan başka bir işçiye cinsel tacizde bulunursa İş Kanunu madde 25/2-b,c düzenlemelerinde yer alan hükme göre haklı nedenle işten çıkarılabilir. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘işçinin başka bir işçiye cinsel tacizde bulunması’ ve ‘cinsel taciz’ başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

İşçinin İşyerindeki Mala Zarar Vermesi

İşyerinde bulunan mallara, demirbaşa, ürünlere veya tesisata zarar veren işçi işten haklı nedenle çıkarılabilir. Burada fesih İş Kanunu madde 25/2-ı’ya göre yapılır. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘işçinin işvereni zarar uğratması’ ve ‘mala zarar verme suçu’ başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

İşçinin İşverene Hakaret Etmesi

İşçinin işverene hakaret etmesi veya işverenin işçiye hakaret etmesi meseleleri de diğer suçlar gibi genel başlık altında değil özel olarak kanunda yer alan meselelerdendir Hakarete uğrayan tarafın gene haklı nedenle fesih imkanı söz konusu olur. Bununla ilgili olarak ‘işçinin işverene hakaret etmesi’, ‘işverenin işçiye hakaret etmesi’ ve ‘hakaret suçu’ başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

İşçinin İşveren veya Yakınlarına Sataşması

İş Kanunu madde 25/2-d düzenlemesinde hakaret ile birlikte sataşma fiili de düzenlenmiştir. Burada sataşma fiili suç teşkil eden veya etmeyen her türlü sataşmayı ifade eder. Dolayısıyla buraya yaralama fiillerini de ekleyebiliriz. Bununla ilgili olarak ‘kasten yaralama suçu’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

İşçinin Gözaltına Alınması veya Tutuklanması

İşçinin gözaltına alınması yahut tutuklanması direkt olarak haklı nedenle fesih hakkı vermez. Ancak İş Kanunu 25/4’te işçi eğer gözaltına alınmış veya tutuklanmışsa ve bu nedenle işe gelmediği süre 17. maddede yer alan bildirim sürelerini aşmışsa bu durumda haklı nedenle fesih imkanı doğacağı düzenlenmiştir. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘işçinin devamsızlığı nedeniyle fesih’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz

Bunlar bazı ihtimallerdi. Yukarıda da belirttiğimiz üzere asıl üzerinde durmak istediğimiz konu, işçinin 7 günlük cezanın üzerinde kalan herhangi bir suç işlemesi ve cezanın ertelenmesi için bir neden olmaması meselesidir. Ayrıca bu suçun işyerinde işlenmesi gerekir. Peki nereler hukuken işyeridir? Şimdi buna değineceğiz.

Nereler İşyeri Olarak Kabul Edilir?

İş Kanunu madde 2 hükmüne göre; mal veya hizmet üretmek amacına özgülenmiş, maddi – manevi unsurlar ile işçilerin birlikte örgütlendiği, eş deyişle işçi çalıştırılan birime işyeri denir. Ancak işyeri denildiği zaman geniş anlamda başka bazı birimler de buna dahil olur. İşyerine dahil olan bölümler şu şekilde sıralanabilir:

  • Asıl işyeri (işçilerin çalıştığı yer)
  • İşin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı olan yerler
  • Eklentiler (çocuk bakım yeri vb.)
  • Araçlar

İşyerinin nerede başladığı, nerede bittiği vs. gibi unsurlar oldukça önemlidir çünkü haklı nedenle fesih imkanının doğup doğmadığı, hukuki sorumluluk gibi önemli hususları belirler. 

Bu konuda sağlıklı bir değerlendirme yapmadan hukuki sonuç doğuracak işlemler yapılmamalıdır. Bu noktada tecrübeli iş hukuku avukatları ile çalışmakta her zaman yarar vardır.

İşyerinde Suç İşleyen İşçinin İşten Çıkarılması

İş Kanunu, herhangi bir neden olmaksızın işçi çıkarma işlemlerini artık hukuka aykırı olarak görmektedir. Buna göre uygulamada işçi çıkarma işleminin 3 şekilde yapıldığını söyleyebiliriz:

  • Herhangi bir neden göstermeksizin alelade işçi çıkarma
  • İşçilerin geçerli nedenle işten çıkarılması 
  • İşçilerin haklı nedenle işten çıkarılması

Herhangi bir nedene dayanmadan işçi çıkarmak ağır bir ihlaldir ve işveren için ciddi sonuçları olur. Geçerli nedenle işçi çıkarma ise uygulamada süreli fesih olarak bilinir ve fesih ihbar sürelerine uyularak önceden bildirim ile işçi çıkarmadır. İşçinin performansına veya işyerinden kaynaklanan nedenlere dayanır. 

Haklı nedenle fesih ise herhangi bir bildirime gerek olmaksızın madde 24 – 25’e göre yapılır ve gene burada da ciddi sonuçlar söz konusudur. İşçinin işyerinde suç işlemesi durumunda işverenin haklı nedenle fesih hakkı vardır. 

İşçi işyerinde suç işlerse işveren herhangi bildirim süresi beklemeksizin derhal işçiyi işten çıkarabilir ancak burada işlemin usulüne dikkat edilmelidir. İşçinin savunması alınmalı, işten çıkarıldığı yazılı olarak bildirilmelidir. 

Somut olayın özelliklerine göre başkaca yapılması gereken işlemler de olabilir. Bu tür usuli meseleler işçi – işveren ilişkilerde taraflardan birini haklıyken haksız konuma düşürebilir. Bu nedenle iş hukuku avukatı yardımı alınmalıdır.

İşçinin Suç İşlediğinin İspatı – Ceza Yargılaması

Belirtmemiz gerekir ki işçinin işyerinde suç işlemesinden ötürü haklı nedenle işten çıkarılabilmesi için hapis cezası alması şart değildir. Yani hapisle cezalandırmayı gerektiren bir fiil işlemesi yeterlidir. 

Ancak bilindiği üzere ceza yargılamasında masumiyet karinesi vardır. Yani bir kişi hakkında ceza mahkemesi suç işlediğine ilişkin hüküm vermediği sürece o kişi suçu işlememiş olarak kabul edilir. 

Belirtmemiz gerekir ki bu durum İş Hukukunda böyle değildir. Çünkü ceza yargılaması çok uzun sürebilir. Böyle bir durumda işverenin işçiyi ceza yargılaması sonuçlanana kadar işyerinde tutma yükümlülüğü bulunmaz. Bununla ilgili olarak ‘soruşturma nedir’ ve ‘kovuşturma nedir’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz. 

ÖNEMLİ: Eğer işçi ceza yargılamasından beraat hükmü alırsa yani o suçu aslında işlemediği sonuçlanırsa, fesih haksız olarak gerçekleştirilmiş olur. Bu nedenle işçinin açacağı işe iade davası başarı ile sonuçlanır ve tazminat, ödenmeyen haklar gibi diğer bazı alacak kalemleri de işverenden alınmış olunur. Bununla ilgili olarak ‘işe iade davası’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Suç İşledi Diye İşten Çıkarılan İşçinin Hakları

İşçi her ne suretle işten çıkarılmış olursa olsun bazı haklara sahiptir. Bununla ilgili olarak ‘işten çıkarılan işçinin hakları’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz. Ancak burada genel olarak bazı alacak kalemlerine değinecek olursak:

Fazla Mesai Alacağı: İşçiler İş Kanununda yer alan çalışma sürelerini aşarlarsa, iş sözleşmesinde ne şekilde anlaşılmış olunursa olunsun fazla çalışma ücretine hak kazanırlar. Eğer işveren işçiyi fazla çalıştırmış ve fazla mesai ücreti ödememişse, işçi bunu geçmişe dönük talep edebilir. Bunun ispatını hukuka uygun herhangi bir şekilde yapabilir. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘fazla mesai ücreti’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz. 

Yıllık İzin Alacağı: İşçinin kullandırılmayan veya kanuna göre gerektiği şekilde kullandırılmayan yıllık izni varsa, açılan işçi alacağı davasında bu da parasal olarak hesaplanıp işverenden talep edilebilir. Bununla ilgili olarak ‘yıllık izin ücreti’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Ödenmemiş Ücretler: İşçinin ücreti meselesi İş Kanununda çok ciddi korumaya bağlanmıştır. Eğer işveren işçisinin ücretini kanuna yer alan hükümlere göre ödemezse bu hem işçi için haklı nedenle fesih nedeni yapılabilir hem de işçi alacağı davasına konu edilebilir. Bununla ilgili olarak ‘maaşı ödenmeyen işçinin hakları’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Meselesi: İş Kanunu 25/2’ye göre feshin en önemli sonucu işçinin kıdem tazminatı hakkını alamayacak olmasıdır. Aynı şekilde burada süreli fesih olmadığından ihbar tazminatı da alınmaz. Bu nedenle feshin gerçekten haklı nedene dayanıp dayanmadığının ispatlanması çok önemlidir. Bununla ilgili olarak ‘kıdem tazminatı’ ve ‘ihbar tazminatı’ başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Görüldüğü üzere işçi işyerinde suç işlediği için işten çıkarılsa bile başkaca haklarını işverenden talep edebilir. Burada ne tür hakların ne şekilde talep edileceği konusunda bir hukuki ön hazırlık yapılmalı, somut olayın özelliklerine göre ihtimalleri hesaplayarak hukuki süreç işletilmelidir. Bu nedenle avukat yardımı almak önem taşıyor.

İşçinin İşyeri Dışında Suç İşlemesi

Yazımızda bahsettiğimiz haklı nedenle fesih hali, işçinin işyeri sınırları içerisinde suç işlemesidir. Yani kural olarak işyeri dışında işlenen suçlardan ötürü haklı nedenle fesih hali doğmaz. Ancak yukarıda da değindiğimiz üzere bunun bazı istisnaları da vardır. Bunları bir tablo ile gösterecek olursak:

Suç Tipi Dayanak Nerede İşlenir?
İşçinin 7 günlük hapis cezası gerektiren suç işlemesi İK 25/2-f İşyeri sınırları içinde
İşçinin hırsızlık yapması, İK 25/2-e Herhangi bir yerde
İşçinin işverenin güvenini kötüye kullanması İK 25/2-e Herhangi bir yerde
İşçinin sataşmada bulunması İK 25/2-d Herhangi bir yerde
İşçinin hakaret etmesi İK 25/2-d Herhangi bir yerde
İşçinin cinsel tacizde bulunması İK 25/2-c Herhangi bir yerde
İşçinin mala zarar verme suçu işlemesi İK 25/2-ı İşyeri mallarına herhangi bir yerde
İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması İK 25/4 Herhangi bir yerde işlenen suçtan ötürü olabilir

Gazetecilerin ve Deniz Çalışanlarının İşyerinde Suç İşlemesi

Gazeteciler (basın çalışanları) ve gemiadamı (deniz çalışanları) İş Kanununa değil kendi kanunlarına tabidir. Bunlar 5953 sayılı Basın İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu düzenlemeleridir. 

Burada da gazeteci veya deniz çalışanının haklı nedenle işten çıkarılabilecekleri haller yer almış ve bu çalışan grubunun suç işlemesi hali de dolaylı olarak öngörülmüştür. Buna göre;

  • Gemiadamının gemide çalışmasının; tutukluluk, hapis veya gemide çalışmaktan menolunması gibi sebeplerle imkansız bir hal alması durumunda haklı olarak işten çıkarılması mümkündür (Deniz İş Kanunu madde 14/1-b)
  • Gemiadamının işveren veya işveren vekiline karşı denizcilik kural ve teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi halinde haklı nedenle işten çıkarılması mümkündür (Deniz İş Kanunu madde 14/1-ç)
  • Vazifesini yerine getirme ile ilgili meselelerde gazetecinin bilerek veya ağır bir ihmalinin sonucu olarak ilgili basın kuruluşunun itibar veya şöhretine zarar verecek fiillerde bulunması hali işverene haklı nedenle fesih imkanı tanır (Basın İş Kanunu madde 11/3)

Görüldüğü üzere bu çalışan gruplarının işledikleri suçların bir kısmı bu saydığımız haller kapsamında değerlendirilebilir. Bu konu hakkında detaylı bilgi edinmek için ‘deniz iş hukuku’ ve ‘basın iş kanununda gazetecilerin hakları’ başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Bu Süreçte Nelere Dikkat Edilmeli?

Yukarıda işçinin işyerinde suç işlemesi meselesini önemli ayrıntıları ile değerlendirmeye çalıştık. Görüldüğü üzere önemli sonuçları olan bir konudur bu. Ancak belirtmemiz gerekir ki çoğu zaman süreç bu anlattıklarımızla sınırlı kalmaz. 

İş hukuku davaları, her zaman kendi içerisinde kendine has özellikleri olan davalardır ve her somut olayda değişkenlik gösterir. Çoğu somut olay mevzuatın farklı noktalarına temas eder. Bu nedenle hukuki sonuç doğuracak olan işlemler yapılmadan önce hukuki zemini iyi oluşturulmalı, gerekirse ön hazırlık yapılmalıdır. 

Aksi halde hatalı yahut ihmali işlemler telafisi güç zararlara neden olabilir. Bu nedenle tecrübeli iş hukuku avukatları ile çalışmak önem taşır. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘iş hukuku avukatı’ başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Bu makale faydalı mıydı?