işçinin işyerinde hırsızlık yapması

İşçinin İşyerinde Hırsızlık Yapması

(4 Dakika Ortalama Okuma Süresi)

İş sözleşmesi işçi ve işverene yüklediği yükümlülüklerden biri de sadakat borcudur. İşçinin işyerinde hırsızlık yapması bu sadakat borcunu ihlal ettiği anlamına gelmektedir.

İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı hareket etmesi sebebiyle borç ilişkisinin yürütemeyecek hale gelen işverenin iş sözleşmesini derhal sonlandırma hakkı vardır.

Bu durumda işverenin sözleşmeyi nasıl feshedeceği, işçinin kıdem tazminatı ve diğer haklarını alıp alamayacağı önemli meselelerdir.

Biz de yazımızda işçinin İş Kanunun m.25/2 kapsamında ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı hareket edip hırsızlık yapmasını ve buna bağlanan hukuki sonuçları açıklayacağız.

İşçinin İşyerinde Hırsızlık Yapması Durumu

İş kanunun işverene 4 durumda haklı nedenle fesih imkanı tanımıştır. Bunlar:

  •  Sağlık Nedenleri
  •  Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Uymayan Durumlar
  •  Zorlayıcı Nedenler
  •  İşçinin Gözaltına Alınması veya Tutuklanması

İş Kanunu işverene kanunda belirtilen bu durumların varlığı halinde haklı nedenle fesih imkanı vermiştir. Bu durumlardan biri de işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı hareketlerde bulunmasıdır.

Kanun ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan durumları örnek kabilinde saymış olup madde metninde işçinin işyerinde hırsızlık yapmasına da yer vermiştir. Böylece işçinin işyerinde hırsızlık yapması durumunda işveren haklı nedenle fesih hakkını kullanarak iş akdini sonlandırabilir.

ÖNEMLİ!: İşçinin iş yeri sınırları içinde hırsızlık yapması işverenin haklı nedenle fesih hakkını kullanabileceği gibi iş yeri dışında işveren nezdinde yapmış olduğu hırsızlık halinde de kullanabilir. Zira iş yeri dışında yapılan hırsızlık da ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık teşkil etmekte, işçi işveren arasındaki güven ilişkisini zedelemektedir.  

İşçinin işyerinde hırsızlık yapması halinde işveren tarafından tutulacak olan hırsızlık tutanağı ise hırsızlık fiilinin ne zaman, nerede, kimin tarafından işlendiğinin ispatı için kullanılır.

İşyerinde Hırsızlık Durumunda İşverenin Haklı Nedenle Fesih Hakkı

İş yerinde işçi ve işveren arasındaki güven ilişkisi oldukça önemlidir. İşçinin hırsızlık yaparak bu güven ilişkisini zedelemesi işveren açısından sözleşmenin devam etmesi çekilmez bir hal alabilir.

Böyle bir durumun varlığı halinde işveren tarafından iş akdi haklı nedenle feshedilebilir.

İşçinin hırsızlık yapması durumunda haklı nedenle fesih imkanına sahip olan işveren, işçinin kabulü aranmaksızın iş akdini tek taraflı beyanıyla, herhangi bir ihbar süresi vermeden derhal sonlandırabilir. İş sözleşmesi şayet belirli süreli ise bu durumda da işveren sürenin sona ermesini beklemeksizin sözleşmeyi sonlandırabilir.

İşverenin tek taraflı beyanının işçiye ulaştığı andan itibaren hukuki sonuç doğar. Bu durumda işçinin da bazı hakları olur. Bunlara aşağıda değineceğiz.

İşverenin Haklı Nedenle Fesih Hakkını Kullanma Süresi ve Şekli

Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerin varlığı halinde işverenin fesih bildiriminde bulunmasını kanun belirli bir süreye bağlamıştır. İşveren kanunda belirtilen bu süre içerisinde işçiyi işten çıkarabilir.

İş Kanunu’nun 26. maddesine göre işveren işçinin işyerinde hırsızlık yaptığını öğrenmesinden itibaren 6 iş günü içinde sözleşmeyi fesih yetkisini kullanmalıdır. İşverenin tüzel kişi olması durumunda ise feshe yetkili organın bu durumu öğrenmesinden itibaren 6 iş günlük süre başlar. 

İşverenin öğrenmesinden itibaren 6 iş günü geçtiyse ya da herhalde hırsızlık fiilinin gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl geçtiyse işveren haklı nedenle fesih hakkını kullanamaz. 6 iş günlük ve 1 senelik bu süreler hak düşürücü sürelerdir.

İşçinin yapmış olduğu hırsızlıktan menfaat sağlaması halinde 1 yıllık hak düşürücü süre uygulanmaz.

İşveren işçinin işten çıkarıldığını yazılı olarak bildirir ve bu bildirimde fesih nedenini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. İşverenin sözleşmenin feshine yönelik irade beyanı işçiye ulaşmasıyla birlikte sonuçlarını doğurur. İşçi ile işveren arasındaki sözleşme ileriye yönelik olarak son bulur.

İşçinin haklı bir fesih sebebi yarattığını, iş ilişkisinin devam etmesi çekilmez bir duruma getirdiğini ileri süren işveren sözleşmenin derhal feshinde ispat yükü altındadır. 

Hırsızlık Nedeniyle İşten Çıkarılan İşçinin Hakları

İşçinin işyerinde hırsızlık yapması sebebiyle işten çıkarılması durumunda da işçi belli başlı haklarını kullanabilir. Genel olarak hırsızlık nedeniyle işten çıkarılan işçinin haklarını aşağıda açıkladık ancak her durum ve şarta göre işçi farklı taleplerde bulunabilir. Doğru değerlendirme yapılması için tecrübeli bir iş avukatına danışmakta fayda olacağını şimdiden belirtmek gerekir.

  1. İşe İade Davası Açma Hakkı: Fesih geçerli bir nedene dayanmıyor ya da kanunda belirtilen usule uygun gerçekleşmemişse işe iade davası gündeme gelir. İşten çıkarılan işçi feshin haklı bir nedene dayanmadığını iddia ediyorsa şartları varsa işe iade davası açabilir. Dava sonunda işçi haklı görülürse işçi kıdem tazminatına da hak kazanır.
  2. Kıdem ve İhbar Tazminatı: İş Kanunu 25/2’de belirtilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerden birine dayanılarak sözleşme feshedilmiş ve bu fesih kanunda belirtilen usule uygun ise işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz. İşçinin hırsızlık yapması da İş Kanunu 25/2’ye giren bir durum olduğundan işçi kıdem ve ihbar tazminatı talep edemez. Ancak işçi aksini ispat edebilirse haksız ve ihbarsız işten çıkarma nedeni ile hem kıdem hem ihbar tazminatı talep edebilir.
  3. Ücret Alacağı: İşçinin kanunda ve sözleşmede yer alan kurallara göre ücreti ödenmediği takdirde açacağı işçi alacağı davası ile bu hakkını talep edebilir.
  4. Yıllık İzin Ücreti: İşçiye şayet yıllık izin kullandırılmamışsa, sözleşmesi feshedildikten sonra yıllık izin ücreti hakkı kazanır.
  5. Fazla Mesai Ücreti: İşçi şayet çalıştığı süre zarfında kanuna ve sözleşmeye göre fazla mesai ücretine hak kazanmış olmasına rağmen bu ücreti alamamışsa açacağı işçi alacağı davası ile fazla mesai ücretini ileri sürebilir.

Hırsızlık Yapan İşçinin Ceza Yargılaması

Hangi fiillerin hırsızlık suçu teşkil edeceği TCK anlamında değerlendirilir. Hırsızlık nedeniyle işçinin işten çıkarılması için işçiye karşı ceza kovuşturmasının başlamış veya mahkumiyet kararının verilmiş olmasına gerek yoktur.

İşçi ile işveren arasındaki güven ilişkisinin zedelenip zedelenmediğine yönelik bir inceleme yapılmalıdır.  Böyle bir durumun varlığı halinde işveren haklı nedenle derhal fesih hakkını kullanabilir.

Hırsızlık fiilinin, işçi tarafından işlenmediği ceza mahkemesi kararı ile sabit ve beraat kararı bu şekilde verilmişse, ceza mahkemesi kararı hukuk hakimini bağlayacaktır. Ceza mahkemesi delil yetersizliği sebebiyle beraat kararı vermiş ise o zaman hukuk hakimi bununla bağlı değildir.

İşçinin yapmış olduğu hırsızlık teşebbüs aşamasında kalması durumunda da, işçi ile işveren arasındaki güvenin zedelenmesi söz konusu olacağından, yine iş akdi haklı nedenle feshedilebilir.

Basın ve Deniz Çalışanlarının Hırsızlık Yapması

Basın çalışanları ve deniz çalışanları İş Kanunu’na değil, Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu olmak üzere kendi kanunlarına tabidir.

Deniz İş Kanunu’nda gemi adamının denizcilik kural ve teamüllerine, ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi halinde işten çıkarılacağı madde 14/1-ç’de hüküm altına alınmıştır.

Böylece gemiadamının hırsızlık yapması da bu anlamda denizcilik teamüllerine, ahlaka ve adaba aykırı bir fiil olduğu kabul edilir. İşveren bu fiili öğrendiğinden itibaren 6 gün içerisinde ya da herhalde fiilin işlenmesinden itibaren 1 yıl içinde gemiadamını işten çıkarabilir.

Basın çalışanları da Basın İş Kanunu madde 11/3 gereği vazifesini ifa ederken bilerek veya ağır ihmali neticesinde çalıştığı basın kuruluşunun itibar ve şöhretine halel verecek hareketleri sebebiyle iş verene haklı nedenle fesih imkanı tanınmıştır. Basın çalışanının hırsızlık yapması da madde 11/3 bağlamında değerlendirildiğinde işverenin iş akdini haklı nedenle feshetmesine olanak tanır. 

İşçinin İşyerinde Hırsızlık Yapması Halinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Anlattığımız üzere işçinin hırsızlık yapması halinde işverene haklı nedenle bir fesih imkanı tanınmış olup işverenin hırsızlık yapan işçiyi kanunda belirtilen süreler ve usuller içerisinde işten çıkarma olanağı vardır.

İşverenin haklı nedenle fesih imkanını kullanması ve buna bağlı olarak işten çıkarılan işçinin hakları bu durumda oldukça önem arz etmektedir.

İşverenin haklı nedenle fesih imkanını kanunda belirtilen süreye ve şekle uygun olarak doğru kullanmaması ya da hırsızlık nedeniyle işten çıkarılan işçinin sahip olduğu hakları bilmemesi hak kayıplarına neden olacaktır. Bu tür sonuçların doğmaması için tecrübeli bir iş mahkemesi avukatı ile çalışmakta yarar vardır.

Bu makale faydalı mıydı?