işçinin işverene küfür hakaret etmesi

İşçinin İşverene Küfür veya Hakaret Etmesi

(5 Dakika Ortalama Okuma Süresi)

İş hayatında işçi veya işverenin herhangi bir nedenden ötürü birbirine hakaret veya küfür etmesi söz konusu olabilir. Böyle bir durumda her iki taraf bakımından da iş sözleşmesini etkileyecek önemli sonuçlar doğar. 

Yazımızda işçinin işverene hakaret ve küfür etmesinin ne gibi hukuki sonuçları olur buna değindik. Önemli bir konu olduğu için dikkatli okumanızı tavsiye ederiz. Hakaret eden tarafın işveren olduğu ihtimal için ‘işverenin işçiye hakaret etmesi’ başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

İşçinin İşverene Hakaret Etmesi Nedir?

İşçinin işverene hakaret etmesi, ceza hukukundaki gibi dar yorumlanmaz. 4857 sayılı İş Kanunu madde 25/2-b düzenlemesi uyarınca işçinin; 

  • İşverene veya işverenin aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarf etmesi 
  • İşverene veya aile üyelerinden birine karşı şeref ve namusuna dokunacak davranışlarda bulunması
  • İşveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbarlarda bulunması

fiillerinden birisini işlemesi halleri işveren için haklı nedenle fesih hakkı doğurur. Yani işverene hakaret  veya küfür eden işçi için en temel yaptırım işten çıkarılması olacaktır.

Bunun haricinde işverene hakaret veya küfür eden işçi savcılığa şikayet edilirse ceza mahkemesinde hakaretten ötürü yargılanır ancak bu iki süreç birbirinden farklıdır.

İşçinin işverene hakaret etmesinin sonuçlarının önemli ayrıntılarına geçmeden önce süreci bir tablo ile özetlemekte yarar görüyoruz. Şöyle ki:

İşçinin İşverene Hakaret Etmesi
İşçinin işten çıkarılması İşveren haklı nedenle işçiyi derhal işten çıkarabilir.
İşten çıkarılma süresi Hakaret fiilinin öğrenilmesinden itibaren 6 gün ve her halükarda 1 yıl içinde işçi işten çıkarılmalıdır.
Hakaretin ispatı Hukuka uygun her türlü delille ispat edilebilir. İspat yükü işverendedir.
İşe iade davası İşçi şartları varsa işe iade davası açabilir. Hakaret fiilini işveren ispatlamalıdır.
Kıdem ve ihbar tazminatı İşverene hakaret eden işçi kıdem veya ihbar tazminatı alamaz.
Hakaret davası İşveren şikayet ederse TCK 125 hakaret suçundan ötürü ceza davası sürer.
Tazminat davası İşveren manevi tazminat davası açabilir.
İşverenin yüzüne karşı veya arkasından hakaret Yüzüne karşı veya gıyapta hakaret arasında bir fark yoktur.
İşverenin yakınına, başka bir işçisine veya işveren vekiline hakaret İşverenin ‘aile üyelerinden birine’ hakaret edilmesi veya başka bir işçiye ‘sataşmak’ aynı sonucu doğurur. İşveren vekiline hakaret etmek haklı nedenle fesih hakkı vermez.
Deniz veya basın çalışanlarının hakaret etmeleri Deniz İş Kanunu ve Basın İş Kanunu farklı ifadeler kullansa da bunlarda da işverene hakaret etmek haklı nedenle fesih imkanı verir.
İşverene hakaret eden işçinin hakları İşçi fazla mesai alacağı, yıllık izin alacağı, ödenmemiş ücret – agi alacağı gibi alacakları için dava açabilir.
Dava öncesinde arabuluculuk Bahsettiğimiz davaların açılabilmesi için arabuluculuk dava şartıdır

İşverene Hakaret Eden İşçinin İşten Çıkarılması

İşverene hakaret veya küfür eden işçinin işten çıkarılması mümkündür dedik. Peki bu nasıl ve hangi şartlarda olacaktır? Öncelikle burada işveren İş Kanunu madde 25/2 yani ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılıktan ötürü haklı nedenle fesih yoluna başvurur. Bunun anlamı şudur:

  • Herhangi bir fesih ihbar süresine uymaya gerek yoktur, derhal fesih yapılır.
  • İşçi kıdem dahil olmak üzere bazı haklarından mahrum olur.
  • İşçinin buna rağmen talep edeceği bazı haklar vardır.

İşverene hakaret eden işçinin işten çıkarılması belirli süreye ve şekil kurallarına bağlıdır. Şimdi buna değineceğiz.

Hakaret Eden İşçi Ne Kadar Süre İçerisinde İşten Çıkarılmalıdır?

İş Kanunu madde 26 düzenlemesi uyarınca işçinin bu şekilde ahlak ve iyiniyet kurallarına uymaması gerekçesi ile işten çıkarılmasında haklı nedenle fesih hakkı 6 günlük süre içerisinde kullanılmalıdır. Aksi halde haklı nedenle fesih hakkı sona erer. 

Bu 6 günlük süre, işverenin işçinin kendisine sövdüğünü öğrenmesinden itibaren başlar. Ancak işçinin hakaret ettiği tarihin üzerinden 1 yıl geçmiş ve henüz işveren bunu öğrenmemiş olsa bile gene haklı nedenle fesih hakkı sona erer. 

İşçinin İşverene Küfür veya Hakaret Etmesi Tutanağı

İşçisinden hakaret – sövme gibi şeyler gören işveren işçiyi işten çıkarırken haklı nedenle fesih yöntemi uygulamalıdır. Aksi halde alelade şekilde iş sözleşmesini feshetmiş olur ve işe iade davası, işçi alacağı davası gibi haklı davalarla karşılaşarak ciddi zarar görebilir. 

Burada işverenin işçiyi işte çıkarırken uygulamada adına ‘işçinin işverene hakaret etmesi tutanağı’ denilen bir tutanağı tutması gerekir. İşçiye haklı nedenle işten çıkarıldığı bildirilmelidir. Burada hazırlanacak olan evrakların kanuni düzene uygun olması çok önemlidir. Bu noktada iş hukuku avukatı yardımı alınması önerilir.

İşçinin Hakaret Ettiğinin İspatı

Uygulamada yaşanan problemlerden birisi de ispat problemidir İşverenin elinde yeterli ispat araçları yoksa ve işçi hakaret ettiğini inkar ederse haklı nedenle fesih alelade feshe dönüşür. Yani mahkeme haklı nedenin varlığını kabul etmeyebilir.

Ancak burada ceza hukukundaki gibi kesin surette ispat kuralı da söz konusu değildir. İş hayatının olağan akışına uygun olan yeterli şüphe ve delillerin varlığı da yeterli olacaktır. Hukuka uygun her türlü ispat aracının davaya konu edilmesi mümkündür. Burada uygulamada genel olarak tanık delili kullanılır.

Bu durumda ispat yükü de işverendedir. İşveren hakaret veya küfür edildiğini ispat etmelidir.

İşverene Hakaret Eden İşçi İşe İade Davası Açabilir mi?

İşçinin işten çıkarıldığı her türlü durumda (şartları varsa 6 ay kıdem – 30 işçi) işe iade davası açma hakkı vardır. Ancak haklı nedenle işten çıkarılması halinde haklı neden gerçekten varsa işe iade davasını kaybeder. Ayrıca işçinin açacağı işe iade davasında haklı nedenin varlığını işveren ispat etmek zorundadır. Yani işçi haklı nedenin yokluğunu ispatla mükellef değildir. 

İşveren işçisinin kendisine hakaret ettiğini ispatladığı zaman işe iade davası reddedilir. İşçi de işverenin öne sürdüğü delillere karşı kendi delillerini öne sürme veya işverenin öne sürdüğü ispat araçlarının geçersiz olduğunu savunma imkanına sahiptir. Bu konu oldukça detaylı olduğu için “işe iade davası” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz

İşverene Hakaret Eden İşçi Tazminat Alabilir mi?

Değinmemiz gereken en önemli tazminat kalemi kıdem tazminatıdır. İş Kanunu madde 25/2’ye göre yapılan fesihte işçi kıdem tazminatı hakkını kaybeder. Tabi işçinin açacağı davada feshin haklı nedenle dayanmadığı ispat edilebilirse kıdem hakkı doğar. Bu konunun önemli ayrıntıları için “kıdem tazminatı ve şartları” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Haklı nedenle fesih hallerinde ihbar tazminatı olmaz. Dolayısıyla işçinin böyle bir talebi olamaz. 

İşverene Hakaret Eden İşçinin Ceza ve Tazminat Davaları

İşçinin işverene küfür veya hakaret etmesi yalnızca iş sözleşmesi bakımından değil, cezai sorumluluk bakımından da önemlidir. Hakaret fiili Türk Ceza Kanunu madde 125’de suç olarak düzenlenmiştir. Temel cezası 3 ay ile 2 yıl arasında değişen hapis cezası veya adli para cezasıdır. 

İşveren işçi hakkında şikayette bulunarak cezai süreç başlatabilir. Eğer işin içine nitelikli haller de girmişse cezanın belirli oranlarda artırılması da gerekebilir. Bunun önemli ayrıntıları için “hakaret suçu ve cezası” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Burada ayrıca işverenin işçisinden tazminat talep etmesi de söz konusu olur. Genel hükümler kapsamında işveren uğradığı manevi tazminatı işçiden talep edebilir. Bu ayrı bir manevi tazminat davası ile mümkündür. Bu konu için “manevi tazminat davası” başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

İşçi İçin Değerlendirilmesi Gereken Bazı İhtimaller

İşçinin işverene hakaret ettiği bazı ihtimalleri burada değerlendirmekte yarar görüyoruz. Şöyle ki:

Hukuki Sonuçları
İşverenin Yüzüne Karşı Hakaret Etme Haklı nedenle fesih imkanı zaten işçinin işverenin yüzüne karşı hakaret ettiği ihtimali içindir.
İşverenin Arkasından Hakaret Etme Ceza hukukunda gıyapta hakaretin cezalandırılması için en az 3 kişinin buna şahit olması şartı vardır. Ancak iş hukukunda böyle bir şart yoktur. İspat edilmesi yeterlidir. 
İşverenin Yakınına Hakaret Etme İşçi, işverenin aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarf ederse gene aynı sonuçlar doğar. Ancak bu durum ‘aile üyeleri’ ile sınırlıdır.
İşçinin Eşinin İşverene Hakaret Etmesi İşçinin eşi işverene hakaret ederse yukarıda bahsettiğimiz sonuçlar doğmaz. Ancak işçinin bu duruma tavrı başkaca haklı nedenle fesih hallerine sebep olabilir.
İşçinin Başka Bir İşçiye Küfür Etmesi İşçinin başka bir işçiye ‘sataşması’ da işveren için haklı nedenle fesih imkanı doğurur. Ancak sadece hakaret edilmesi ‘sataşma’ sayılmaz.  
İşçinin İşveren Vekiline Hakaret Etmesi İşveren vekiline sadece hakaret etmek haklı neden doğurmaz. İşçi üstüne, müdürüne sadece hakaret ederse fesih için haklı neden olur.

Gazetecilerin veya Deniz Çalışanlarının İşverene Hakaret Etmesi

Deniz çalışanları ile ilgili olarak 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve gazetecilerle ilgili olarak 5953 sayılı Basın İş Kanunu düzenlemelerine bakmamız gerekir. Burada her iki çalışan grubu için haklı nedenle fesih halleri düzenlenmiştir.

Deniz İş Kanunu madde 14, haklı nedenle fesih hallerini düzenler. Burada direkt olarak hakaret etme fiili düzenlenmemiş olsa da gemiadamının ‘ahlak ve adaba aykırı hareketleri’ feshe haklı neden oluşturur denilmiştir. Hakareti de aynı kategori içerisinde sayabiliriz ve ‘basın iş hukuku’ başlıklı yazımızda yer alan sonuçların doğacağını söyleyebiliriz.

Gazeteciler için ise Basın İş Kanunu madde 11 düzenlemesinde ‘gazetecinin bilerek veya ağır bir ihmali neticesi olarak mevkutenin itibar veya şöhretine halel verecek fiil ve harekette bulunması’ haklı nedenle fesih hali olarak düzenlenmiştir. Hakaret fiilin bu kapsamda değerlendirmek mümkündür. 

Burada da “basın iş kanununa göre gazetecilerin hakları” başlıklı yazımızda yer alan haklar doğar. Belirtmemiz gerekir ki her iki işçi grubu için de sonuçlar aşağı yukarı bu yazıda bahsettiğimiz şekildedir.

İşverene Hakaret Eden İşçi Ne Gibi Taleplerde Bulunabilir?

İşverenine hakaret veya küfür ederek haklı nedenle işten çıkarılan işçinin de işverenden talep edeceği bir takım alacaklar mevcuttur. Uygulamada en yaygın olarak görülen haller şunlardır:

  • İşçi eğer fazla çalıştırılmış ve fazla mesai alacağını alamamışsa bunu talep edebilir. İş sözleşmesinde ne şekilde anlaşıldığı hiç önemli değildir. Yeter ki kanunda yer alan normal çalışma süresi aşılmış olsun. 
  • İşçinin kullandırılmamış yıllık izni varsa yıllık izin alacağı talep edebilir. 
  • İşçi gene AGİ (asgari geçim indirimi) ve kanundaki kurallara göre ödenmemiş ücret alacağını talep edebilir. 

Her ne kadar hakaret veya küfür olsa da işçinin bu hakları verilmelidir.

Esasen bu süreçte işçinin başkaca hakları ve uyması gereken kurallar da mevcuttur. Bunlar için “işten çıkarılan işçinin hakları” başlıklı yazımıza bakılabilir.

İşçinin Açacağı Davadan Önce Arabuluculuğa Başvurması

Bilindiği üzere 2018 yılı itibariyle artık bir çok iş hukuku davasından önce arabuluculuğa başvurma şartı getirilmiştir. Yukarıda bahsettiğimiz hak ve alacakların talebi için açılacak davalarda da arabuluculuk dava şartıdır. Yani bu alacakları talep etmeden önce arabuluculuğa başvurmak şarttır. 

Ancak işverenin haklı nedenle fesih hakkını kullanması sürecinde arabuluculuk bir iş yoktur. Bundan sonraki hak arama sürecinde arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Bununla ilgili olarak ‘arabuluculuk’ ve ‘işçi – işverenin arabuluculuk görüşmesine katılmaması’ başlıklı yazılarımızı okuyabilirsiniz.

İşçi – İşveren Davalarında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yukarıda işçinin işverene küfür – hakaret etmesi durumunda ne gibi hukuki sonuçlar doğacağından bahsettik. Ancak belirtmemiz gerekir ki işçi veya işverenin birbirine hakaret ettiği olaylarda başka hukuki sonuç doğuran unsurlar da yer alır. Yani mesele her zaman burada anlattığımız kadar yalın olmayabilir. 

Bu nedenle hukuki sürecin tüm somut olaya ve konuyu ilgilendiren mevzuatın tamamına göre hukuki zeminde düzgün bir şekilde sürdürülmesi gerekir. Bu konuda yapılacak en sağlıklı iş bu konularda tecrübeli iş hukuku avukatlarına başvurmak olur.

Bu makale faydalı mıydı?