google ve internetten haber kaldırma

Google ve İnternetten Haber Kaldırma

Google’dan ve İnternetten Haber Kaldırmanın Hukuki Boyutu

İnternetin herhangi bir ortamında bir kişi hakkında onun temel hak ve özgürlüklerini ihlal eden haberler paylaşılmış olması durumunda bu haberlerin kaldırılması için hukuki prosedür işletilebilir. İnternetten haber kaldırma ve içerik kaldırma, 5651 sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun”da yer alan düzenlemelere göre yapılır.

Yazımızda haber sitelerinde yer alan hangi haberlerin hak ihlali niteliğinde olduğu, erişimin engellenmesi prosedürü, internetten ve Google’dan haber kaldırma prosedürü, internetten haber paylaşanların hukuki sorumluluğunu ve dolayısıyla tazminat ödeme durumunu, cezai sorumluluk ve öngörülen cezaları, internetten haber kaldırmanın ne kadar süreceğini ve konunun diğer önemli meselelerini değerlendirdik. Konunun itibari önemi taşıyor olması dolayısıyla yazının dikkatlice okunmasını tavsiye ediyoruz.

Basın Hürriyeti ve Düşünce Özgürlüğü Nasıl Etki Eder? → Unutulmaması gerekir ki her istenildiğinde internetten haber kaldırmak mümkün değildir. Çünkü basın hürriyeti ve düşünce özgürlüğü, Anayasa’da tanınmış bir haktır. Ancak düşünce özgürlüğü ve basın hürriyeti adı altında, kişilerin hakları ihlal edilemez. Dolayısıyla aşağıda belirttiğimiz durumlarda ve gene bahsettiğimiz prosedüre uyarak Google’dan ve internetten haber kaldırmak mümkündür.

DİKKAT!: Haber sitelerinden haberlerin kaldırılması ile ilgili aşağıdaki prosedürleri bir bilişim avukatı ile takip etmek haberlerin siteden ve Google’dan kaldırılması bakımından önemlidir. Haber siteleri avukatlardan gelen ihtarlara ve avukatlarca yapılan hukuki başvurulara, kişilerden gelen başvurulara nazaran daha çok dikkat etmekte ve özen göstermektedir. Zira avukatça yapılan başvuruda olayın ciddiyeti ve dava boyutuna gidebileceği düşüncesi haber sitelerinde uyanmaktadır.

DİKKAT!: Haber sitesine sadece erişimin engellenmesi içeriğin yayından kalkması anlamına gelmemektedir. Erişim engeli ile birlikte sadece Türkiye’den girişler engellenir. Ancak içerik orada durmaya devam eder ve aramalarda çıkar. Ek olarak DNS değiştirme gibi teknik işlemler yapılarak Türkiye’den girişler de mümkün olur. Bu nedenle mahkeme kararı sonrası mutlaka ilgili siteler ile resmi yazışmalar yapmak gerekmektedir.

Haber Sitelerine Erişimin Engellenmesi ve Haberin Siteden Kaldırılması

Herhangi bir internet sayfasına veya sitenin tamamına erişimin engellenmesi mümkündür. Sosyal medya hesapları da bu kapsamda yer alır. Devlet kanalı ile internette yer alan içeriğin kaldırılması veya silinmesi mümkün değildir. Ancak ilgili sayfaya erişim engeli kararı verilebilir. Böyle bir durumda söz konusu habere kimse ulaşamaz.

İnternetteki haberin silinmesi ancak içerik sağlayıcının (site yönetiminin) yapabileceği bir iştir. Ancak aşağıda bahsedeceğimiz prosedür doğru işletildiği zaman bu içerikleri site yönetiminin silme yükümlülüğü vardır. Aksi halde ciddi cezai yaptırım ve tazminat ile karşılaşırlar.

İnternette yer alan habere erişimin engellenebilmesi için genel olarak şu unsurlardan en az birisinin söz konusu olması gerekir:

  • Haberin kişilik haklarına saldırı içeriyor olması
  • Haberin özel hayatın gizliliğini ihlal ediyor olması
  • Haberin belirli bazı suçları içeriyor olması
  • Haberde bir kişinin Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunan bir eserinin telif hakkı ihlal edilmiş olması
  • Haberde kamu düzenine, genel sağlığa, yaşam hakkına, milli güvenliğe ve bunlar gibi kamu düzenini koruyucu değerlere yönelik bir ihlal bulunması
  • Haberin çok uzun zaman önce yapılmış olması ve unutulma hakkı kapsamında değerlendirilmesi
  • İçeriğin bir şirketi gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemesi

İşte bu durumlardan birisi gerçekleşmişse erişim engelleme kararı alınabilir ve içerik sağlayıcı olan site yönetimine içeriği kaldırması için ihtarda bulunulabilir. Şimdi kişilik haklarının ihlali durumunda Google ve internetten haber kaldırma meselesi ile devam ediyoruz. 

Kişilik Haklarının İhlali Durumunda Google ve İnternetten Haber Kaldırma

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun, internette kişilik hakkını  ihlal eden bir haber bulunması durumunda mağdur olan kişiye iki temel imkan tanımaktadır. Bu iki temel imkan şunlardır:

  • Doğrudan doğruya haberi yayınlayan içerik sağlayıcına ihtarda bulunarak haberin kaldırılmasını talep etmek
  • Doğrudan doğruya sulh ceza hakimine erişimin engellenmesi talepli başvuruda bulunmak

Ayrıca kişilerin yer sağlayıcıya ulaşması da mümkündür. Yer sağlayıcı, web sitenin internet ortamında barınmasını sağlayan altyapı hizmetini veren firmalardır.

İkinci imkan sulh ceza hakimine başvurmaktır. Sulh ceza mahkemeleri artık sulh ceza hakimliği olarak görev yapmaktadır. Bu nedenle dava açma değil, hakime erişimin engellenmesi talepli bir dilekçe vermek gerekir. Sulh ceza hakimi kendisine gelen erişimin engellenmesi talebini en geç 24 saat içerisinde karar bağlamak zorundadır. 

Sulh Ceza Hakimi Ne Şekilde Karar Verebilir? → Sulh Ceza Hakimi talebi kabul eder veya reddeder. Talebi kabul ederse erişimin engellenmesi talimatını “Erişim Sağlayıcıları Birliğine” gönderir. Bu birlik kendilerine gelen bu talimatı, değerlendirme yapmaksızın en geç 4 saat içerisinde icra eder vee ilgili sayfaya erişimi engeller. İçerik sağlayıcı veya yer sağlayıcı, haberi kendisi kaldırırsa, erişim engelleme kararı kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Sulh ceza hakimi kendisine gelen erişim engelleme talebini reddederse buna itiraz etmek mümkündür. Bunun ayrıntılarına aşağıda değineceğiz.

Erişim Engelleme Siteye mi Yoksa Sayfaya mı Uygulanır? →  Belirtmemiz gerekir ki bir siteye komple erişim engellenebileceği gibi yalnızca haberin yer aldığı kısma da erişim engellenebilir. Bir siteye komple erişimin engellenebilmesi için o sitenin çok büyük oranda erişim engelleme gerektiren içerik taşıyor olması veya Devletin egemenliğini tanımayan bir tutumu olması gerekir. Uygulamada bu durumlar yoksa yalnızca haberin yer aldığı sayfaya erişim engellenmektedir.

Özel Hayatın Gizliliği Nedeniyle Haber Sitelerinden Haber Kaldırma

Özel hayatın gizliliği, kişilere Anayasada tanınmış olan ve Türk Ceza Kanununda ayrıntıları düzenlenmiş olan önemli bir haktır. İhlal edilmesi durumunda acil bir şekilde giderilmesi gerekir. Bu nedenle özel hayatının gizliliği ihlal edilen kişi, ilgili habere erişimin engellenebilmesi için sulh ceza hakimine başvurmak zorunda değildir. Doğrudan “Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu”na da başvurulabilir.

Burada sulh ceza hakimine başvurulmamasının nedeni, çok hızlıca erişim engelleme yapabilmektir. Dolayısıyla Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu 24 saat gibi uzun bir süreyi bekleyemez. Ancak burada gecikmesinde sakınca bulunan bir halden ötürü hakim kararı alınmadan erişim engellendiği için, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu verdiği talimatı onaylaması için 24 saat içerisinde Sulh Ceza Hakimine başvurur. Tabi bu işlemler devam ederken siteye erişim çoktan engellenmiş olur.

Suç Teşkil Eden Haberlerin Google’dan ve Sitelerden Kaldırılması

Bir haberin içeriğinin suç teşkil ediyor olması, ona erişimin direkt olarak engellenebileceği anlamına gelmez. Bunun için o haber ile belirli bazı suçların işleniyor olması lazımdır. Buna göre erişimi engellenebilecek olan haber içerikleri şunlardır:

  • TCK 228 düzenlemesinde yer alan kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçu
  • TCK 227 düzenlemesinde yer alan fuhuş suçu
  • TCK 226 düzenlemesinde yer alan müstehcenlik suçu
  • TCK 194 düzenlemesinde yer alan sağlık için tehlikeli madde temini suçu
  • TCK 190 düzenlemesinde yer alan uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçu
  • TCK 103 düzenlemesinde yer alan çocukların cinsel istismarı suçu
  • TCK 84 düzenlemesinde yer alan intihara yönlendirme suçu

Bu şekilde suç teşkil eden haberler ile ilgili erişim engelleme kararını soruşturma aşamasında sulh ceza hakimi verebilir. Aynı zamanda soruşturma aşamasında gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet Savcısı da bu haberler erişimi engelleyebilir. Ancak bu durumda gene 24 saat içerisinde karar onaylanmak üzere sulh ceza hakimine sunulur. Kovuşturma aşamasında bu suçlar ile ilgili erişim engelleme kararını, yargılamayı yapan mahkeme verir.

Kamu Düzenini, Milli Güvenliği, Genel Ahlak ve Sağlığı Bozan Suçlarda Erişim Engelleme → Bu şekilde Devletin egemenliğini tehdit eden suçlar söz konusu ise gene sulh ceza hakimi, savcı veya yargılamayı yapan mahkeme erişim engelleme kararı verebilir. Ancak bu sefer Cumhurbaşkanı veya suçla korunan hukuki değer ile ilgili Bakanlık, erişim engelleme talimatını Bilgi Teknolojileri İletişim Kurumuna iletebilir. Bu kurum gecikmeksizin talimatı erişim sağlayıcıları birliğine gönderir ve ilgili habere en geç 4 saat içerisinde erişim engellenir.

Telif Hakkını İhlal Eden Haberlerin Kaldırılması

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ayrıntılı bir kanundur. Hangi ürünlerin eser kabul edildiğini ve telif hakkı kapsamında olduğunu ayrıntılı olarak düzenlemiştir. Bununla ilgili olarak “Telif Hakları” başlıklı yazımız incelenebilir. Ancak burada kısaca belirtmemiz gerekirse telif hakkı ihlalinde çok ciddi tazminat ve cezai yaptırım söz konusu olur. Hatta bunun için ilgili eserin tescil edilmesine de gerek yoktur. Kanunda yazan şartların sağlanmış olması durumunda telif koruması doğar.

Bir haber ile telif hakkı ihlal edilmişse yukarıda bahsettiğimi erişim engelleme prosedürü uygulanmaz. Fikir ve Sanat Eserler Kanununun öngördüğü erişim engelleme benzeri prosedür uygulanır. Buna uygulamada servis hizmetini durdurma denir. Sonuçları bakımından erişim engellemeye benzeyen bir karardır. Bu kararı alabilmek için savcılığa başvurmak gerekir. Ancak bundan önce içerik sağlayıcıya haberi kaldırması için ihtarname gönderilmelidir.

DİKKAT!: Haber içeriği yayından kalktıktan sonra bile bu içerik çoğu zaman Google’da bulunmaya devam etmektedir ve aramalarda çıkmaktadır. Ancak içeriğin yayından kaldırılmasından sonra biz Google ile gerekli yazışmayı yaparak çok kısa bir zamanda Google’dan da kaldırmaktayız. Bu konuya dikkat edilmesi gerekir.

Haber Sitelerinin Hukuki ve Cezai Sorumluluğu

İçerik Sağlayıcıların Yayınlanan Haberden Sorumluluğu

Haber içeriğini kendisi oluşturan siteler ve kişiler tüm paylaşımlarından hukuki olarak sorumlu olur. Bu kişilerin veya sitelerin, herhangi bir sorumluluk kabul etmediklerine dair önceden bir beyanda bulunmaları, sorumluluklarını kaldırmaz. Site koşullarının buna benzer hükümler içermesi de sorumluluğu sona erdirmez. Haber içeriği giren herkes hukuki sorumluluk altındadır.

Ancak içerik sağlayıcı, başka yerlerden bağlantı sağladığı haberleri kendi sitesinde veya profilinde paylaşırsa bundan hukuken sorumlu olmaz. Yani başka bir kaynakta yer alan haberi, orada yer aldığına dair bir haber yaparsa sorumlu olmaz. Ancak bunu şöyle bir istisnası vardır: eğer içerik sağlayıcının o haberi sunuş biçiminden haberin içeriğini onayladığı veya kendi paylaşma amacı içinde olduğu anlaşılırsa bu durumda gene hukuki sorumluluk devam eder.

Kişilik haklarının ihlal edildiği her haber direkt olarak suç teşkil etmez. Bazı durumlarda suç olabilir ancak her durumda haksız fiildir. Bu nedenle kişilik haklarını ihlal eden her türlü haberde manevi tazminat borcu doğar. Bu durumda deneyimli bir avukat ile görüşerek hukuki sürecin başlatılması, hak kaybına uğramamak adına önem taşır.

Yer Sağlayıcıların Yayınlanan Haberden Sorumluluğu

Yukarıda yer sağlayıcılardan (hosting firmalarından ve internet 2.0 sitelerinden) bahsettik. İşte yer sağlayıcılar kural olarak alan açtığı web sitelerinin paylaştığı haberden sorumlu değildir. Ancak usulüne uygun biçimde yer sağlayıcıya bu haberler bildirilmiş ise yer sağlayıcının bu haberi kaldırma yükümlülüğü vardır. Aksi halde içerik sağlayıcı (web site) ile birlikte sorumlu olacaktır.

İçerik ve yer sağlayıcılar erişimin engellenmesini gerektiren haberler ile ilgili olarak kendilerine durumun ihtar edilmiş olmasına rağmen silmemeleri durumunda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından alt sınırı 50 bin  TL ve üst sınırı 500 bin TL arasında değişen idari para cezasına çarptırılırlar. Görüldüğü üzere çok ciddi bir idari para cezasından bahsetmekteyiz.

Bununla birlikte yer sağlayıcı olan hosting firmaları, kendi bünyesinde barındırdığı web sitelerine ilişkin trafik, kimlik vb. bilgileri en az 1 yıl ve en fazla 2 yıl boyunca saklamak durumundadır. Ayrıca bu süreler arasında kendisinden bu bilgiler yetkili kurumlarca istenildiği zaman bu bilgileri vermek zorundadır. Bu yükümlülüğüne uymayan yer sağlayıcıya 10 bin TL ile 100 bin TL arasında değişen idari para cezası uygulanır.

Yayınlanan Haberin Cezai Sorumluluğu

Erişimin engellenmesi kararı verilen haber aynı zamanda Türk Ceza Kanunu anlamında suç teşkil ediyorsa Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından suç duyurusunda bulunulur. Soruşturma ve kovuşturma sürecinde bir haber hakkında koruma tedbiri niteliğinde erişimin engellenmesi kararı verilir de erişim sağlayıcı tarafından bu karar yerine getirilmezse alt sınırı 500 gün ve üst sınırı 3 bin gün olan adli para cezası verilir.

Eğer ilgili habere erişimin engellenmesi koruma tedbiri değil de idari tedbir niteliğinde ise ve erişim sağlayıcı bu karara uymuyorsa hakkında 10 bin TL ile 100 bin TL arasında idari para cezasına hükmedilir. Bununla birlikte idari para cezasını takip eden 24 saat içerisinde karara uygun hareket edilirse idari para cezasının iptali söz konusu olur.

Yukarıda kamu düzeni, yaşam hakkı, devletin egemenliğini ilgilendiren meselelerde alınan erişim engelleme kararından bahsettik. İşte bu tarz haber içeriklerini paylaşan kişiler için cezai süreç başlatılacaktır. Bu cezai süreç için gerekli bilgiler, yer sağlayıcı veya içerik sağlayıcı tarafından gizlenirse bu bilgileri gizleyen kişilere 3 bin gün ile 10 bin gün arasında değişen adli para cezasına hükmedilir.

Burada kanuna yer alan cezai yaptırımlardan bahsettik. Erişim engelleme sürecinde TCK veya diğer kanunlar anlamında bir suç söz konusu ise ayrıca bu suç hakkında cezai süreç işler ve buna göre cezalandırma yapılır.

İnternetten Haber Kaldırma İşlemi Ne Kadar Sürer?

İnternetteki hukuka aykırı içerik bulunduran haber sitelerinde erişim engelleme işlemi yazımızda bahsettiğimiz prosedüre uygun hareket edilmesi durumunda en geç 24 + 4 = 28 saat içerisinde halledilir. Ancak bu en geç süredir .Çoğu zaman doğru işletilmiş bir süreç ile aynı gün içerisinde erişim engelleme kararı alınır ve bu karar icra edilir. Tabi bu süreçte halatı işlemler veya ihmal edilen işlemler, süreci uzattıkça uzatır ve sonunda o haber yayınlanmaya devam eder.

Bunun dışında erişim engeli alınan bir siteden içeriğin çıkarılması site ile bilişim avukatının yaptığı yazışmaların süresine bağlıdır. Bu çoğu durumda 1 gün sürmektedir.

Yani erişim engelleme ya çok kısa sürede sağlanır ya da başarısız sonuçlanır. Sonra aynı haber için tekrar başvuru yapmak mümkün olsa da olumlu sonuç almak oldukça güç hale gelir. Bu tarz durumlara yer vermemek için internetten haber kaldırma dilekçesi, bahsettiğimiz prosedüre uygun şekilde hazırlanmalıdır. Tabi yapılacak en sağlıklı şey, sürecin tecrübeli bir bilişim avukatı ile birlikte takip edilmesidir.

İnternetten Haber Kaldırmaya İtiraz

Koruma tedbiri niteliğinde verilen erişim engelleme kararına gene koruma tedbirlerine yapılan itiraz prosedürü uygulanır. Yani Ceza Muhakemesi Kanunu kuralları kapsamında “itiraz” edilir. Bunun da erişim engelleme kararını takip eden 7 gün içerisinde yapılması gerekir. İtirazın, haberle ilgili erişim engelleme kararı veren merciye yapılması gerekir. Bunun için erişimin engellenmesi kararına itiraz dilekçesi hazırlanmalıdır. Bu dilekçede ilgili haberin neden hak ihlali niteliğinde olmadığı, erişimin engellenmesi şartlarının oluşmadığı vb. konularda açıklamalar yer almalıdır.

Yukarıda bahsettiğimiz idari para cezalarına İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında itiraz edilebilir. Ancak adli para cezaları bir yargılama sonucunda verildiği için bunlara karşı gene Ceza Muhakemesi Kanunu kurallarına göre kanun yoluna gidilmelidir. Sonuç olarak erişimin engellenmesi kararına gene o kararı veren merciiye başvurarak itiraz edilebilir.

Haber Paylaşılan Sitelere Erişimin Engellenmesinin Sona Ermesi

Haber sitesi veya haber sayfası için verilen erişimin engellenmesi kararı kimi durumlarda süreli olarak verilmiş olabilir. Bu tarz durumlarda sürenin sona ermesi ile erişim engeli kendiliğinden kalkacaktır. Ancak böyle bir süre söz konusu değilse, erişimin engellenmesinin sona ermesi, hangi nedenle erişim engeli yapıldığına bağlı olarak değişir. Buna göre;

  • Savcının gecikmesinde sakınca görerek verdiği erişim engeli kararı 24 saat içerisinde hakim tarafından reddedilir veya hakime sunulmazsa erişim engelleme kararı geçersiz olur ve kaldırılması gerekir.
  • Suçla ilgili soruşturma başlatılır da soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilerek yargılamaya geçilmezse erişim engelleme kararı kaldırılmak durumunda kalır. Verilen hüküm kendiliğinden hukuka aykırı hale gelir. Böyle bir durumda savcı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna erişimin engellenmesini kaldırmaları yönünde talimat verir.
  • Soruşturmaya benzer şekilde kovuşturmada da kişi beraat alırsa  tüm koruma tedbirleri gibi erişimin engellenmesi kararı da kendiliğinden sona erer. Kuruma gönderilen bir talimat ile erişimin engellenmesi kaldırılır.
  • Eğer içerik sağlayıcı, erişimin engellenmesi kararı verilen haberi siteden kadırırsa erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden kalkmış olacaktır. Bu durum her hal ve şart için geçerlidir.
  • Yukarıda Cumhurbaşkanı veya Bakanlık tarafından verilen erişim engeli talimatından bahsettik. İşte bu talimatın dahi 24 saat içerisinde hakim tarafından onaylanması gerekir. Böyle bir onaylama olmazsa erişimin engellenmesi kararı hukuka aykırı hale gelir ve kaldırılması gerekir.

İnternetten Haber Kaldırma ve Erişim Engeli Meselelerinde Bilişim Avukatı Desteği

İnternette yer alan haberler, yukarıda bahsettiğimiz şekilde kişilerin bir çok hakkını ihlal ediyor olabilir. Günümüzde medya bu işin kurdudur. Dolayısıyla bu işlemleri ne şekilde yapacağına dair bir tecrübeye sahiptir. Ancak para kazanma, tıklanma veya bazı özel nedenlerden ötürü sınırları aşarak insanların Anayasal haklarını ihlal edebilmektedir. Bu haber içeriklerini internette sıradan bir ortamda paylaşmak da aynı şekilde çok yaygındır. Hele ki internet kullanımı bu kadar yaygınken bu tarz haber paylaşımlarına karşı oldukça etkin bir mücadele vermek zorunlu hale gelir. Aksi halde ciddi anlamda itibar zedelenmesi söz konusu olabilir. Medyanın gücüne karşı verilebilecek en etkili yol hukuki mücadeledir. 

Yukarıda ayrıntılı olarak bahsettiğimiz prosedürün hızlı ve etkin şekilde işletilmesi ile başarılı sonuç alınacaktır. Google’dan ve internetten haber kaldırma veya silme işlemi hukuki bilginin yanında bilişim alanında teknik bilgi de gerektirmektedir. Bu ikisi bir arada olmadığı zaman sürecin bir yerde patlama tehlikesi her zaman vardır. Belirttiğimiz üzere bu süreçte hatalı veya ihmali işlemlerden kaçınmak için bilişim hukuku alanında uzman ve tecrübeli bir avukatın hukuki desteğini almak gerekir. Hatta bu ihtiyaç çoğu zaman hayati önem taşır.

Bu makale faydalı mıydı?