ukrayna'da çalışma izni

Ukrayna’da Çalışma İzni Alma Rehberi

(7 Dakika Ortalama Okuma Süresi)

Türk vatandaşları Ukrayna’da çalışma izni alabilir. Ancak bu sürecin oldukça dikkatli takip edilmesi önemli ve gereklidir. Çünkü bu işlemler sırasında detaylı değerlendirmeler yapılır ve ufak tefek hukuka aykırılıklar bile çalışma izni almaya engel olur.

Yazımızda Ukrayna çalışma izni verir mi, nasıl alınır, hangi belgeler gereklidir, masraflar nelerdir, şirket kurarak çalışma izni alma nasıl alınır ve bu konularda nelere dikkat edilmelidir gibi sorulara hukuki zeminde cevap verdik ve merak edilen bazı soruları cevaplandırdık. 

Ukrayna Çalışma İzni Nedir?

Çalışma izni, kişiye vatandaşı olmadığı bir ülke topraklarında çalışma imkanı verir. Ukrayna ile Türkiye arasında 180 gün içerisinde 90 güne kadar vize muafiyeti olsa da bu süre içerisinde veya sonrasında öğrenim yahut çalışma hakkı bulunmaz. Bunun için ayrıca çalışma izni alınmalıdır.

Türk vatandaşları çeşitli nedenlere bağlı olarak Ukrayna’da çalışma izni almak isteyebilir. Burada en sağlıklı bilgiye ulaşmak adına Ukrayna mevzuatına bakılmalıdır çünkü Ukrayna çalışma izni ile ilgili olarak kendi hukukunu uygular. Ancak çalışma izni almaktaki en yaygın neden Ukrayna’da şirket kuruluşudur.

Belirtmemiz gerekir ki 2017 yılı Ekim ayı itibariyle Ukrayna mevzuatında çalışma iznine ve yabancılara ilişkin diğer bazı meselelerde bir takım değişiklikler yapıldı. Bu kapsamda çalışma izni süresi, harç miktarları, gerekli belgeler ve uzatmaya ilişkin hususlarda önemli değişiklikler mevcut. Yazımızı bunları da dikkate alarak hazırladık.

ÖNEMLİ!: Yazımızda Ukrayna’da çalışma izni ile ilgili hukuki zemini ve prosedürü izah ediyor olsak da bu konuda tek başına hareket etmek yerine deneyimli avukatlardan hukuki yardım almak en sağlıklısıdır. Zira her somut olay kendi içerisinde kendine has özellikler barındırır. Sürecin sorunsuz ilerlemesi ve olumlu sonuçlanması adına yardım almak gerekir.

Ukrayna’da Çalışma İzni Nasıl Alınır?

Ukrayna’da çalışma izni almak iki şekilde mümkündür. Bunlardan birincisi Ukrayna’ya hiç gitmeden henüz Türkiye’de iken çalışma izni almak, diğeri ise halihazırda Ukrayna’da bulunuyorken çalışma izni almaktır. 

Bunlar genel olarak şartları ve prosedürü itibariyle birbirine çok benzerdir. Ancak gene de dikkat edilmesi gereken bazı farkları içinde barındırır. Ukrayna çalışma izni bakımından şu hallerin varlığını arar:

İşveren Ukrayna’nın uluslararası anlaşmalarında aksi belirtilmedikçe, şu kişiler için çalışma izni alabilir:

  • Geçici yabancı işçiler
  • Şirket içi atananlar
  • Mülteci veya ek korumaya ihtiyaç duyan kişi olarak tanınma sorununu çözmek için haklarında belgelerin hazırlanmasına karar verilen yabancılar ve vatansız kişiler

Ukrayna’da istihdam için kendi başvurabilecek özel yabancı ve vatansız kişi kategorileri şunlardır:

  • Yüksek maaşlı yabancı profesyoneller
  • Ukrayna’da kurulmuş bir tüzel kişiliğin kurucuları ve/veya katılımcıları ve/veya lehtarları 
  • Ukrayna Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen listeye göre, üniversitelerin dünya Sıralamasında ilk yüze giren üniversite mezunları
  • Yaratıcı mesleklerden yabancı işçiler (örneğin yazar, müzisyen gibi)
  • Yabancı IT (Information Technology – Bilgi Teknolojisi) uzmanları

İşveren, en az aşağıdaki ücretleri ödediği takdirde çalıştıracağı şu kişiler için diğer şartlar olmasa da çalışma izni alabilir: 

  • Beş asgari ücret – Ukrayna “Eğitim Yasası’nda tanımlanan kamu derneklerinde, yardım kuruluşlarında ve eğitim kurumlarında yabancı çalışanlara 
  • On asgari ücret – diğer tüm çalışan kategorileri için (uygulamada büyük oranda bunun üzerinden başvuru yapılır)

NOT: Eğer yukarıda belirttiğimiz özel yabancı kişiler için çalışma izni alınacaksa bu saydığımız yüksek ücretlerin ödenmesi şart değildir. Ukrayna şartlarında normal ücretler de çalışma izni için yeterli olacaktır. 

ÖNEMLİ: Ukrayna çalışma iznini yukarıda saydığımız hallerin niteliğine bağlı olarak 6 ay ile 3 yıl arasında vermektedir. Aşağıda  da belirteceğimiz üzere bu sürelerin sonunda uzatma başvurusu yapmak mümkündür. Bu sürelerin uzunluğuna bağlı olarak da ödenecek harç miktarı değişir. Bunlara aşağıda yer verdik.

Ukrayna Çalışma İzni / Vizesi İçin Gerekli Evraklar

Ukrayna çalışma izni verirken bir takım belgeler talep etmektedir. Esasen bu belgeler somut olayın özelliklerine göre çeşitlenebilir. Kişinin hukuki durumuna göre farklılaşabilir.

Ancak genel olarak Ukrayna çalışma izni için gerekli evrakların şunlar olduğunu söyleyebiliriz:

Ukrayna Çalışma İzni İçin Gerekli Evraklar

  1. Noter onaylı Ukraynaca Pasaport Çevirisi
  2. 2 adet vesikalık fotoğraf (3,5 x 4,5 cm renkli)
  3. İşverenin onayladığı taslak iş sözleşmesi fotokopisi
  4. Süreç avukat ile takip ediliyorsa vekaletname
  5. Çalışma izni başvurusunun devlet sırlarına erişim gerektirmediğine dair taahhüt

Bu evraklar  istihdam ve işçi göçü alanındaki devlet politikasını uygulayan merkezi yürütme organının bölgesel organına sunulur. Ukrayna çalışma izni için, pasaportun vize bitim tarihinden itibaren daha 9 aylık geçerlilik süresi olmalıdır. Ayrıca pasaportun son 10 yıl içinde alınmış olması gerekir. Pasaport içinde en az iki karşılıklı boş sayfa bulunmalı ve güncel olmalıdır. Fotoğrafların biyometrik olması gerekir.

Aşağıda Ukrayna’da çalışma izninin uzatılmasına değineceğiz. İşte bunun için de bir takım evrakların hazırlanması gerekir. Bunları şu şekilde gösterebiliriz:

Ukrayna Çalışma İznini Uzatma İçin Gerekli Evraklar

  1. Uzatma talebini ve gerekçesini içeren dilekçe (başvuru formu)
  2. Fotoğraf (3,5 x 4,5 resimli güncel)
  3. İlk başvuruda verilen belgelerde değişiklik yapmayı gerektiren bir durum varsa bunlara ilişkin belgeler

ÖNEMLİ: En sık çalışma izni alma prosedürünün şirket kurarak alınan çalışma izni olduğundan aşağıda bahsettik. Hatta sürecin bundan sonraki aşamasının oturma izni almak olduğunu söyleyebiliriz. Dolayısıyla böyle bir prosedürde şirket kuruluşu ve oturma iznine ilişkin bir takım evraklar gerekecektir. Bunlarla ilgili diğer yazılarımızı da aşağıda belirttik. Detaylara Ukrayna’da şirket kurma yazımızdan bakabilirsiniz. Yukarıda da belirttiğimiz üzere istenen belgelerin somut olaya göre çeşitlenmesi mümkündür. Örneğin öğrenim başarısına göre başvuru yapılacaksa buna ilişkin belgeler istenir.

Ayrıca Ukrayna’da çalışma izni için D tipi vize alınması gerekir. Aşağıda bu vizenin detaylarına yer verdik.

Ukrayna D Tipi Vize Nasıl Alınır?

Yukarıda da bahsettiğimiz üzere Ukrayna çalışma izni alabilmek için esasen D tipi vize almak gerekir. D tipi vize, Ukrayna’ya seyahat amacına göre farklı kodlarda verilir. Ukrayna çalışma vizesi ‘D-04’ kodu ile bilinen vizedir.

D tipi vize taleplerinde de yukarıda genel olarak bahsettiğimiz evraklar talep ediliyor. Gene burada da başvuru gerekçesi ve kişinin hukuki durumuna göre bazı evraklar farklılaşabiliyor. Yukarıda bu halleri detaylı sıraladık.

D tipi vizenin de kendi harç ödemesi olduğunu söylememiz gerekir. Buna aşağıda değineceğiz. Ayrıca bu harçtan muaf olanlar da vardır. D tipi vize ile ilgili tüm önemli detaylar için ‘D tipi vize’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Ukrayna’da Şirket Kurarak Çalışma İzni Alma

Kişiler çeşitli nedenlerle Ukrayna’da şirket kurmak veya oturma izni almak istiyor olabilir. Bunun çok farklı avantajları bulunur. Bu nedenle şirket kurarak çalışma izni almak sık başvurulan yollardan biridir. Bu konunun detaylarını “Ukrayna’da şirket kurmak” başlıklı yazımızda bulabilirsiniz. 

Ukrayna’da şirket kuracak veya şirket ortağı olacak kişiler direkt olarak şirketin yönetiminde bulunamaz. Burada bir yabancı müdür söz konusu olacaktır. Kişinin kendi şirketinde yönetici olabilmesi için çalışma iznine ihtiyacı vardır. 

Ukrayna’da şirket kurmuş olmak da çalışma izni alabilmek adına kolaylık sağlayan yollardan biridir. Ancak buna rağmen şirket kuruldu diye çalışma izni kesin verilecek diye bir şey yoktur. Gerekli prosedür dikkatlice takip edilmelidir.

Ukrayna’da şirket kurmak ve çalışma izni almak çok önemli bir başka hakkı elde etmek bakımından önemlidir. O da Ukrayna oturma iznidir. Ukrayna’da oturma izni almanın en sık başvurulan yollarından biri Ukrayna’da şirket kurmaktır. 

Ancak bunu elde edebilmek için bir ara şart vardır o da Ukrayna’da çalışma izni almaktır. Dolayısıyla çalışma izni bu noktada da önemini ortaya koyar.  Bu konunun önemli detayları için “Ukrayna oturma izni” başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Hangi Hallerde Çalışma İzni Verilmez veya İzin İptal Edilir?

Yabancılar ve vatansız kişiler için çalışma izninin verilmesi veya uzatılması başvurusu belirli hallerde askıya alınabilir veya reddedilebilir. Yahut verilmiş olan bir Ukrayna çalışma izni Ukrayna Devleti tarafından iptal edilebilir. Bunlar somut olayın özelliklerine göre doğabilecek sonuçlardır.

Başvurunun Askıya Alınması: 

Başvuruyu askıya alma gerekçeleri tespit edilirse, yetkili organ, en geç bir sonraki iş günü başvurunun değerlendirilmesini askıya almaya karar verir. Başvurunun değerlendirilmesini askıya alma kararının taraflara tebliğ edilir ve e-posta yolu ile de gönderilir. Başvurunun değerlendirilmesinin askıya alınma gerekçeleri şunlardır:

  • İşveren adına belgelerin bunu yapma yetkisi olmayan bir kişi tarafından sunulması
  • Yukarıda saydığımız evraklarda eksiklik olması
  • Başvuru şartlarına uyulmaması, usuli işlemlerde hata yapılması
  • Evraklarda yanlış bilgi olduğunun tespit edilmesi
  • Ukrayna iş hukukuna uygun olmayan iş sözleşmesi taslağının sunulması

Bu eksiklikleri tamamlama yükümü işverene verilmiş olsa da çalışma izni sahibi kişi de işverene karşı sorumlu olur. Somut olayın özelliklerine göre işverene 3 – 7 gün arasında bu eksikliklerin giderilmesi için süre verilir ve bu süre zarfında başvuru askıya alınır. 

İşveren bu süre içerisinde eksikleri gidermeli yahut neden gidermediğine ilişkin motivasyon mektubu vermelidir. Aksi halde başvuru reddedilir. Redde ilişkin aşağıda açıklama yaptık.

Yukarıda saydığımız nedenler haricinde bir nedene dayanarak askıya alma kararı verilemez. Başvurunun askıya alınabilmesi için yukarıda bahsettiğimiz ciddi nedenler olmalıdır. Basit teknik hatalar, yazım hataları vs. dayanarak askıya alma yapılamaz.

Başvurunun Reddedilmesi: 

Çalışma izni başvurusunun reddi de mümkündür. Çalışma izni başvurusu veya uzatma başvurusu şu hallerde reddedilebilir:

  • Askıya alma kararından sonra eksikliklerin giderilmemesi yahut motivasyon mektubunun verilmemesi
  • İşverenin Ukrayna kayıtlarında Birleşik Devlet Tüzel Kişiler, Bireysel Girişimciler ve Halk Dernekleri Sicilinde yer almıyor olması veya faaliyetinin sona ermiş olması

Ret kararı gerekçeli olur. Kanunda yazmayan bir nedene dayanarak ret kararı verilemez. Karar taraflara tebliğ edilir. En geç bir iş günü sonrasında da kişiye belgeleri iade edilir. Reddetme gerekçeleri ortadan kalkarsa işveren yeniden belgeleri sunarak çalışma izni için başvurabilir.

Çalışma İzninin İptali:

Belirli hallerde Ukrayna çalışma iznini iptal eder. Kimi hallerde işveren iptal için başvuruda bulunmak zorunda iken kimi durumda re’sen Ukrayna Devleti izni kendi iptal eder. 

Şu hallerde işveren iptal için başvurmak zorundadır:

  • Çalışma izni sahibi yabancı ile iş sözleşmesi sona ererse
  • Yabancı kişi Ukrayna’ya uluslararası bir sözleşme ile çalışmaya gelmiş ve bu sözleşme yerine getirilmiş – sona ermiş olursa
  • Yabancı kişi Ukrayna Devleti tarafından mülteci veya ek koruma statüsüne alınırsa

Şu hallerde re’sen (kendiliğinden) Ukrayna çalışma izni iptal edilir:

  • Çalışma izninin uzatılması için gerekli ödeme yapılmazsa
  • Yabancı ile imzalanan iş sözleşmesi süresi içerisinde istihdam ve işçi göçü alanında devlet politikasını uygulayan merkezi yürütme organının bölgesel organına verilmezse (ilk başvuruda sadece taslak metin veriliyordu)
  • İptal için başvurulması gereken durumlarla ilgili işçinin başvurması veya re’sen bunun anlaşılması
  • Başvurunun askıya alınmasını gerektiren nedenlerin başvuruyu değerlendirme sırasında fark edilmemesi ancak sonradan fark edilmesi 
  • Yabancı kişi hakkında yasal olarak zorla sınır dışı edilmesi veya zorla geri gönderilmesi kararının verilmesi
  • Yabancının başvuru yapan işverene değil de başka bir işverene çalıştığının tespit edilmesi (yarı zamanlı çalışma ve kadroların birleştirilmesi halleri hariçtir)
  • Yabancının bir suçtan ötürü mahkum olduğuna dair mahkeme kararını kesinleşmesi 

Ukrayna Çalışma İzni Ücreti / Maliyeti

Ukrayna çalışma izni ücreti gene yukarıda bahsettiğimiz mevzuat kurallarında ayrıntılı olarak yer almıştır. Ancak uygulamada mevzuat dışı başka masraflar da söz konusu olabilir. Başvuru harcı kişinin ne kadar süre için başvurduğuna bağlı olarak değişir. Şöyle bir tablo ile izah edebiliriz:

Ukrayna Çalışma İzni Süresi Ukrayna Çalışma İzni Ücreti
6 aya kadar  2 asgari geçim ücreti kadar
6 ay – 1 yıl arası  4 asgari geçim ücreti kadar
1 – 3 yıl arası  6 asgari geçim ücreti kadar

Ukrayna her sene Ocak ayında asgari geçim miktarını belirler. Ukrayna çalışma iznine ne zaman başvurulmuşsa o senenin Ocak ayında açıklanan asgari geçim miktarına göre harç ödenecektir. 

2020 yılı için belirlenen asgari geçim miktarı 2027 UAH’dir. Buna göre 2020 Ukrayna çalışma izni ücretini bir tablo ile gösterecek olursak:

Çalışma İzni Süresi Çalışma İzni Ücreti
6 aya kadar  4054 UAH = 1094 TL
6 ay – 1 yıl arası  8108 UAH = 2188 TL
1 – 3 yıl arası  12162 UAH = 3283 TL

NOT: Bu veriler 27.08.2020 tarihi TL – UAH birimi üzerinden hesaplanmıştır. Her sene asgari geçim miktarının yeniden belirlenmesi ve mevzuatta diğer değişikliklerin olması ile yazımızı güncellemekteyiz.

ÖNEMLİ: Bu ödemeler işveren aracılığı ile yapılır. Ukrayna mevzuatı ayrıca işverenin bu ödemeyi iznin verilmesinden itibaren 10 gün içerisinde yapmaması halinde çalışma izninin iptal edileceğini söyler. Bu nedenler sürecin hızlı ve etkili biçimde takibi önemlidir. Bu noktada avukat yardımı alınması en sağlıklısıdır.

Mülteci veya ek korumaya ihtiyaç duyan kişi olarak tanınma sorununu çözmek için haklarında belge düzenlemeye karar verilen kişiler için çalışma izninin verilmesi ve yenilenmesi ücretsiz olur.

Bunun haricinde kişinin başvuracağı D tipi vize için ücret söz konusu olur. Bunun miktarını ise şu şekilde gösterebiliriz:

D Tipi Vize Ücreti 2020
Normal Başvuru 65 USD – 10 iş günü içerisinde
Hızlı Sonuçlanan Başvuru 130  USD – 5 iş günü içerisinde

Yukarıda şirket kuruluşu + çalışma izni ve ardından oturma izni sürecinden bahsettik. İşte bu durumda somut olayın şartlarına göre ek olarak şirket kuruluşu ve oturma iznine ilişkin giderleri söz konusu olacaktır. Bu konunu detayları için yukarıda linkini verdiğimiz (şirket kuruluşu ve oturma iznine ilişkin) diğer yazılarımıza bakılabilir.

Tüm bu saydıklarımızın haricinde belgelerin toplanması noktasında ufak tefek kırtasiye giderleri olacaktır. Ayrıca süreç avukat yardımı ile takip edilecekse avukat ücreti söz konusu olur.

Avukat ücreti tamamen somut olayın kapsamına göre genellikle Barolar tarafından belirlenen tarife etrafında müvekkil ile avukat arasında serbest şekilde belirlenir. Bu konuda net bir değerlendirme yapabilmek adına avukat ile görüşmek gerekir.

Çalışma İzninin Yenilenmesi

Ukrayna Devleti çalışma iznini uzatma bakımından bir sınır koymamıştır. Ukrayna’da çalışma izni aldıktan sonra ve bunun süresi dolduktan sonra süre rahatlıkla uzatılabilir. Ancak burada çalışma iznini uzatmaya engel bir durumun olmaması gerekir. 

Yani uzatma için geçerli bir neden talep edilmekte ve aykırı bir durum olmadığı sürece uzatma talebi kabul edilmektedir. Çalışma izni uzatma talebi çalışma izni süresi dolmadan en geç 20 gün önce yapılmalıdır. 

Gerekli belgeler de bu arada hazırlanmalı ve teslim edilmelidir. Bu belgelere yukarıda değindik. Burada tekrar etmiyoruz. Ayrıca Ukrayna çalışma iznini yenileme için tekrar harç almaktadır. Çalışma izninin yenilenmesi işlemleri 4-8 gün arasında değişmektedir. 

Yeni süre, eski sürenin bitimini takiben başlar. Yani uzatma işlemi henüz halihazırdaki çalışma izni bitmeden alınsa da süre ilkinin ucuna eklenir. Çalışma iznini uzatma harcı, çalışma izni alırken ödenen harç ile aynıdır. Bunlara da yukarıda değindik

Çalışma İzninde Değişiklik: Ukrayna mevzuatı yabancılara çalışma noktasında oldukça yardımı olmakta ise de denetimi çok sıkı tutar. O kadar ki kişinin hukuki durumunda, kişilik durumunda, sağlık ve çalışma şartlarında yapılan en ufak değişikliklerde bile çalışma izninde bu bilgilerin güncellenmesini ister. Bu değişikliklerin yapılmamasından da işvereni sorumlu tutar.

Ukrayna Çalışma İzni Almak Ne Kadar Sürer?

Ukrayna’da çalışma izni almak uzun bir süreç değildir. Yeter ki yukarıda bahsettiğimiz prosedür doğru ve eksiksiz biçimde takip edilsin.  Genel olarak söyleyebiliriz ki ortala 15 günlük bir süre içerisinde bu izin işlemleri tamamlanabiliyor. 

Genellikle bu tür başvuruların hatalı yahut ihmali işlemlerden ötürü uzadıkça uzadığına şahit olabiliyoruz. Bu olumsuz sonuçlar hiçbir yardım almadan gelişigüzel yapılan başvurularda görülür. 

Bu tür durumlar yaşadıktan sonra hukuki yardıma başvuruluyor ancak böyle bir duruma hiç meydan vermeden sürecin başından itibaren avukat yardımı ile takip edilmesi en doğrusu olacaktır. 

Aksi halde gereksiz yere zamansal ve parasal kayıp oluşabileceği gibi çalışma izni hakkının tümden kaybedilmesi de söz konusu olabilir.

Ukrayna’da Yapılacak Hukuki İşlerde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yukarıda Ukrayna çalışma izni ile ilgili önemli detaylara yer verdik. Sürecin öncesinde, başvuru sırasında ve izin aldıktan sonra nelerle karşılaşılabileceğini anlattık. Karmaşık görünse de doğru adımlar atılarak Ukrayna çalışma izni alınabilir. 

Tabi belirtmemiz gerekir ki süreç çoğu zaman bu kadar yalın olmaz. Her somut olayda kendine has hukuki özellikler bulunur. Mevzuatın farklı noktalarına temas eden durumlar olabilir. Hatta uygulamada maalesef çokça karşılaştığımız şekilde işinizi yapacak memurun kendine has evrak/prosedür/zorluk çıkardığını görmekteyiz

Bu nedenle sürecin sekteye uğramaması adına deneyimli yabancılar hukuku avukatlarından yardım almak yerinde olacaktır. Özellikle Türkiye’de Ukrayna bağlantılı avukatlar aracılığı ile bu süreç sorunsuz bir şekilde hallolabilir. 

Değinmemiz gereken çok önemli bir husus da şudur ki, bu tür konularda hukuki yardım sağlama görevi kanunen avukatlara verilmiştir ki bu zorunluluk aslında kişileri korur. Bu alanda faaliyet gösteren “danışmanlık firmaları” güncel mevzuattan uzak ve ekstra doğabilecek hukuki problemlere yabancıdır. Ayrıca bir sıkıntıda müvekkil olarak muhatap bulma sorunu da olabilir.

Dolayısı ile hukuki yardımın avukatlardan alınması en sağlıklı yoldur. Bu alanda faaliyet gösteren avukatların çalışmaları ile ilgili detaylı bilgi edinmek için “Ukrayna’da Türk avukat” başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Bu makale faydalı mıydı?